Trong thời điểm giao mùa, rất nhiều bệnh có cơ hội bùng phát và gây bệnh cho trẻ. Trong số đó có những bệnh tưởng chừng đơn giản, dễ nhầm lẫn với các bệnh viêm đường hô hấp thông thường, nhưng chúng lại gây biến chứng, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng.
Hiện đang là thời điểm giao mùa Thu – Đông, vì thế thời tiết thất thường khi lạnh về đêm và sáng, nắng nóng ban ngày. Ngoài ra, thời tiết hanh khô trong thời điểm này cũng ảnh hưởng đến mọi đối tượng. Chính sự thay đổi đột ngột của nhiệt độ, khiến cơ thể trẻ không thích ứng kịp và rất dễ đổ bệnh. Trong số đó, trẻ nhiễm virus hợp bào hô hấp RSV cần đặc biệt lưu ý, vì bệnh rất dễ lây, gây biến chứng nặng.
Ghi nhận tại Bệnh viện Sản Nhi Phú Thọ cho thấy, gần đây số ca nhập viện do RSV tăng gấp 1,5 lần so với cùng kỳ năm 2024. Còn tại Bệnh viện Đa khoa Phú Thọ tiếp nhận 42 ca viêm phổi nặng do virus RSV trong hai tuần cuối tháng 9 và đầu tháng 10. Tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội và Bệnh viện Nhi Trung ương cũng ghi nhận lượng trẻ đến khám và nhập viện tăng, chủ yếu do RSV.
Không chỉ ở miền Bắc, tại miền Nam số ca nhập viện do gặp các vấn đề hô hấp cũng tăng liên tục theo từng tuần. Theo Bệnh viện Nhi đồng 2, trong tuần đầu của tháng 9 có 6.355 lượt bệnh nhi đến khám ngoại trú. Đến tuần đầu tháng 10, con số này tăng gần gấp đôi, lên 12.332 lượt. Cùng mốc thời gian này, số trẻ nhập viện điều trị nội trú do bệnh hô hấp tại bệnh viện tăng từ 286 lên 475 ca.
Bác sĩ Bệnh viện Sản Nhi Phú Thọ đang thăm khám cho trẻ mắc RSV bị biến chứng nặng.
Vì sao RSV lây lan nhanh, dễ biến chứng?
TS.BS Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Hội Truyền nhiễm TP HCM cho biết, RSV là nguyên nhân hàng đầu gây viêm phổi và viêm tiểu phế quản ở trẻ dưới một tuổi, đặc biệt dưới 6 tháng, chiếm 80-90% ca nhập viện. Nguyên nhân là do trẻ nhỏ chưa có miễn dịch hoàn thiện, phế quản nhỏ hẹp, niêm mạc sưng viêm kết hợp tiết dịch nhiều gây tắc nghẽn. Bên cạnh đó, trẻ cũng chưa biết cách khạc đàm nên dễ dẫn đến ứ đọng đàm, suy hô hấp.
Đáng nói, RSV lây qua giọt bắn khi ho, hắt hơi, nói chuyện gần, hoặc qua tiếp xúc với bề mặt chứa virus như đồ chơi, bàn ghế, tay... Một người bệnh có thể lây cho 4-5 người khác, cao gấp ba lần cúm mùa. Trong khi đó, trẻ em khi học tập, vui chơi thường tiếp xúc gần với nhau, cầm nắm các vật trung gian như đồ chơi, đồ dùng, cốc nước vì thế nguy cơ lây lan càng gia tăng.
Triệu chứng bệnh là gì và khi nào cần đưa trẻ đến viện?
PGS.TS.BS Lê Thị Hồng Hanh, Trung tâm Hô hấp, Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết, virus RSV không mới ở các bệnh nhi, theo thống kê, có tới 90% trẻ em nhiễm loại virus này trong 2 năm đầu đời, đặc biệt là trẻ dưới 6 tháng tuổi, trẻ sơ sinh với hệ miễn dịch còn kém.
Dù không phải trường hợp nào trẻ nhiễm RSV cũng phải nhập viện, nhưng phụ huynh tuyệt đối không chủ quan. Ảnh minh họa.
Theo bác sĩ Hanh, khi trẻ nhiễm RSV, triệu chứng khởi phát ban đầu thường là ho khan, hắt hơi, sổ mũi và có thể sốt nhẹ tới cao. Các triệu chứng này rất dễ bị nhầm lẫn với nhiễm cúm hay các loại virus khác. Đến giai đoạn toàn phát, trẻ có dấu hiệu khò khè, ho nhiều, thở nhanh.
Đối với trẻ sơ sinh có thể có các dấu hiệu nặng như sốt cao khó hạ, tím tái, rút lõm lồng ngực, trẻ kích thích quấy khóc hoặc có cơn ngừng thở. Đối với những trẻ có bệnh lý nền như trẻ bị tim bẩm sinh, trẻ sinh non, trẻ suy dinh dưỡng, trẻ bị loạn sản phổi,… thì bệnh có xu hướng tiến triển nặng hơn.
Bệnh thường kéo dài trong vài ngày, nếu trẻ có nền sức khỏe tốt, và được chăm sóc đúng cách, bệnh sẽ không quá đáng ngại và tự khỏi sau 3 – 5 ngày. Tuy nhiên, cha mẹ cần căn cứ theo tình trạng bệnh của từng trẻ để quyết định cho trẻ điều trị ở nhà hay nhập viện. Nếu trẻ có một trong những biểu hiện sau thì cần đưa trẻ đến ngay bệnh viện: Sốt cao, co giật; Tím tái; Bỏ bú, kém ăn; Thở nhanh, rút lõm lồng ngực. Đối tượng trẻ sơ sinh dưới 3 tháng tuổi hoặc trẻ có bệnh lý nền, cha mẹ cũng nên hết sức lưu ý cho trẻ đi khám sớm để kiểm soát và điều trị kịp thời.
Bệnh đã có vắc xin phòng ngừa chưa và làm sao để phòng bệnh?
Các nghiên cứu cho thấy, virus RSV có thể tồn tại trên bề mặt của các đồ vật cứng tới hơn 6 tiếng, sống trên quần áo và bàn tay cho tới 1 giờ. Một người sau khi bị nhiễm virus có thể sau 2 – 8 ngày mới biểu hiện triệu chứng. Hiện chưa có vắc xin phòng ngừa virus hợp bào hô hấp.
Để phòng bệnh cần vệ sinh cá nhân, tránh nơi đông người và chăm sóc dinh dưỡng khoa học. Ảnh minh họa.
Tuy nhiên, các chuyên gia tư vấn, cha mẹ có thể chủ động phòng tránh giảm nguy cơ nhiễm hoặc lây nhiễm RSV cho trẻ, tránh bùng phát thành dịch, bằng cách:
- Cho con bú sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời kéo dài đến 2 tuổi;
- Nên thường xuyên rửa tay sạch sẽ, nhất là khi vừa tiếp xúc với những trường hợp có biểu hiện cảm cúm.
- Ăn dặm đầy đủ dinh dưỡng.
- Giữ gìn môi trường sạch sẽ, thoáng mát.
- Vệ sinh mũi họng, thân thể, rửa tay thường xuyên cho trẻ.
- Khi cho trẻ ra ngoài cần đeo khẩu trang.
- Tránh hôn, thơm, bắt tay trẻ; nên cho trẻ dùng riêng cốc và dụng cụ ăn uống.
- Không để trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá.
- Rửa sạch đồ chơi và vệ sinh các bề mặt trẻ hay chạm vào thường xuyên.
- Ở những đối tượng có nguy cơ cao diễn biến bệnh nặng khi nhiễm RSV có thể tiêm dự phòng kháng thể đơn dòng mỗi tháng một lần vào mùa dịch giúp tăng cường miễn dịch chống lại virus RSV tốt hơn.
- Đeo khẩu trang khi đến nơi công cộng hoặc nơi đông người là một trong những biện pháp bảo vệ trẻ khỏi virus RSV và các loại virus gây bệnh khác.
Ngoài ra, các bác sĩ cũng khuyến cáo thêm rằng, các bậc phụ huynh không nên tự ý sử dụng kháng sinh chữa bệnh cho con khi chưa xác định được chính xác con mắc vius RSV hay không và mức độ bệnh ra sao. Việc dùng kháng sinh không theo chỉ định không những không có tác dụng mà còn làm chậm quá trình điều trị, gây ra nhiều hậu quả sau này cho trẻ.
