Sau khi đi chợ buổi sáng, kết hợp với thể dục, bà M được người quen phát hiện lệch mặt, méo miệng nên nghĩ bị liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên và đi khám. Tại bệnh viện, kết quả kiểm tra cho thấy bị đột quỵ khiến người phụ nữ vô cùng bất ngờ.
Phát hiện đột quỵ từ một dấu hiệu dễ nhầm lẫn
Bà N.T.H.M (74 tuổi, ở Hà Nội) có thói quen dậy sớm và đi chợ cho cả gia đình. Bà cho biết, thông thường bà dậy từ lúc 5h sáng, sau khi vệ sinh, vận động nhẹ tại nhà bà đi chợ cho cả gia đình. “Việc đi bộ từ nhà ra chợ cũng tranh thủ thể dục luôn. Một công đôi việc”, bà M chia sẻ. Được biết, bà M đã thực hiện thói quen này nhiều năm nay, chứ không phải bây giờ mới thực hiện.
Ngày 26/10 mới đây, sau khi đi bộ từ nhà ra chợ mua đồ, dù sức khỏe thể chất và tinh thần rất tốt, nhưng người quen phát hiện bà bị lệch một bên mặt, méo miệng. Khi về nhà, bà M soi gương cũng thấy bất thường hơn so với mọi ngày và nghĩ rằng, bản thân bị liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên do lạnh nên đến viện thăm khám.
Vào mùa lạnh khi đi chợ sớm cần phải hết sức cân nhắc để tránh ảnh hưởng tới sức khỏe, nhất là người cao tuổi. Ảnh minh họa.
Ths.BS Đoàn Dư Mạnh, thành viên Hội Bệnh Mạch máu Việt Nam đã trực tiếp thăm khám cho bệnh nhân, qua khám lâm sàng phát hiện mặt bệnh nhân méo hẳn sang một bên, nghi ngờ bị liệt dây thần sinh số 7, nhưng cũng không loại trừ khả năng bị đột quỵ. Để loại trừ nguy cơ đột quỵ, bà M đã được chỉ định chụp CT, kết quả cho thấy não bệnh nhân bị xuất huyết, phù.
“Trường hợp này rất may mắn khi phát hiện có dấu hiệu bất thường đã gọi xe cấp cứu và đi viện ngay nên việc can thiệp trở nên dễ dàng. Đây là quyết định sáng suốt, giúp bệnh nhân được can thiệp trong “thời gian vàng” nên giảm nguy cơ biến chứng. Nếu bệnh nhân đi chợ về trưa mới đi kiểm tra thì hậu quả sẽ khó lường, thậm chí nguy kịch”, bác sĩ Mạnh cho hay.
Mùa lạnh rất dễ đột quỵ, nhất là người lười kiểm tra huyết áp
Quá trình thăm khám, bệnh nhân chia sẻ trước đó không đi khám sức khỏe vì thấy cơ thể bình thường. Tuy nhiên, thời điểm bệnh nhân vào viện huyết áp rất cao, lên đến gần 200 mmHg. Việc huyết áp cao, kết hợp với yếu tố nguy cơ ra ngoài sớm khi trời lạnh chính là nguyên nhân gây ra đột quỵ.
Qua trường hợp này, bác sĩ Mạnh khuyến cáo, người dân hãy kiểm tra huyết áp nói riêng, sức khỏe nói chung định kỳ 6 tháng/lần, từ đó biết tình trạng và kiểm soát sức khỏe bản thân tốt hơn. Rất nhiều trường hợp giống bệnh nhân trên, chỉ khi bị biến chứng vào viện mới phát hiện huyết áp cao, điều này là vô cùng nguy hiểm.
Bác sĩ Mạnh cảnh báo, việc không kiểm soát huyết áp, cùng với thói quen đi chợ, thể dục từ sáng sớm sẽ làm tăng nguy cơ đột quỵ.
Bác sĩ Đoàn Dư Mạnh cũng cảnh báo, thời tiết chính là yếu tố nguy cơ dẫn tới đột quỵ, nhất là khi thời tiết lạnh. Một nghiên cứu từ Hiệp hội Tim mạch Mỹ cho thấy, tỷ lệ mắc đột quỵ tăng 19,9% vào mùa đông. Đặc biệt, tỷ lệ mắc ở người lớn tuổi cao hơn so với các độ tuổi khác. Thêm vào đó, tỷ lệ tử vong do đột quỵ cũng tăng 14,3% vào mùa này.
Theo bác sĩ Mạnh, khi không khí lạnh tràn về đột ngột thường khiến huyết áp tăng cao do cơ thể phản ứng với sự chênh lệch nhiệt độ. Chính sự thay đổi nhiệt độ đột ngột vào buổi sáng và ban đêm có thể dẫn đến vỡ mạch máu não gây xuất huyết não, hoặc bong mảng xơ vữa sẵn có, hình thành cục máu đông gây nhồi máu não, nhồi máu cơ tim.
Ví dụ như trường hợp bệnh nhân trên, khi vừa ngủ dậy trong chăn ấm đã đi chợ buổi sớm trời lạnh nhưng không mặc thêm áo ấm. Khi nhiệt độ thay đổi đột ngột, bệnh nhân đã bị đột quỵ. Một thói quen khác có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ vào sáng sớm là ra ngoài tập thể dục từ rất sớm mà không mặc đủ ấm.
Cần phân biệt liệt dây thần kinh số 7 và đột quỵ
Một vấn đề nữa người dân cũng hết sức phải lưu ý, đó là cần phân biệt liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên và đột quỵ để có cách xử lý tốt nhất. Theo đó, cả hai tình trạng này đều cần cấp cứu ngay, vì dễ để lại biến chứng, nhưng cần phân biệt rõ ràng vì đột quỵ nguy hiểm đến tính mạng nếu nhầm lẫn, không được cấp cứu sớm.
Theo các bác sĩ, dây thần kinh số 7 có chức năng chi phối vận động của khuôn mặt. Tình trạng liệt dễ xảy ra khi bị lạnh đột ngột, nhiễm virus cúm hay zona, viêm tai giữa, chấn thương vùng đầu mặt hoặc tổn thương trong não như khối u chèn ép. Biểu hiện thường gặp là nửa bên mặt đột ngột xệ xuống, miệng méo sang bên lành, không thể nhắm kín mắt bên bị liệt, khó thực hiện các cử động cơ mặt như nhăn trán, phồng má hay cười đều. Một số người bệnh có thể gặp khó khăn khi ăn uống do nước dãi chảy ra ngoài, thức ăn dễ rơi khỏi miệng.
Liệt dây thần kinh số 7 và đột quỵ đều có dấu hiệu méo miệng, nhưng tính chất nghiêm trọng khác nhau hoàn toàn. Ảnh minh họa.
Trong khi đó, đột quỵ là tình trạng cấp cứu y khoa khẩn cấp, xảy ra khi dòng máu lên não bị gián đoạn đột ngột do tắc nghẽn mạch máu (nhồi máu não) hoặc vỡ mạch máu (xuất huyết não), dẫn đến tổn thương tế bào não. Biểu hiện gồm méo miệng, liệt mặt giống tổn thương dây thần kinh số 7, nhưng thường đi kèm dấu hiệu nghiêm trọng hơn như yếu liệt tay chân một bên, nói khó, rối loạn thăng bằng, lú lẫn, đau đầu dữ dội hoặc mất ý thức.
Trong mùa lạnh, để phòng đột quỵ cũng như liệt dây thần kinh số 7, trước khi ra ngoài vào sáng sớm, người dân nên uống một cốc nước ấm để giúp máu loãng hơn, ăn nhẹ để ổn định đường huyết, và đặc biệt là mặc ấm – nhất là vùng cổ, ngực, bàn tay và bàn chân, những nơi dễ bị mất nhiệt. Ngoài ra, việc duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, kiểm soát huyết áp, hạn chế rượu bia, và tái khám định kỳ cũng là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ đột quỵ trong mùa lạnh.
