Từ một loại rau dại quen thuộc, loại rau này đang dần khẳng định vị trí như một “siêu thực phẩm” trong mắt các chuyên gia dinh dưỡng trên thế giới.
Tại Việt Nam, rau sam (tên khoa học Portulaca oleracea) từ lâu được xem như một loại rau dại quen thuộc, mọc đầy ở vườn nhà, ven đường, bờ ruộng hay những nơi đất ẩm. Nhiều người chỉ coi sam như một loại rau ăn lá đơn giản, thi thoảng hái về nấu canh chua hoặc luộc chấm mắm.
Ở không ít vùng quê, rau sam thậm chí được dùng làm thức ăn cho bò. Chính vì sự xuất hiện phổ biến và vẻ ngoài mộc mạc, ít ai ngờ rằng loại cây nhỏ bé này lại được cả thế giới “săn lùng” vì những lợi ích sức khỏe đáng kinh ngạc.
Trong khi người Việt còn khá thờ ơ, thì ở châu Âu, rau sam được xem như một nguyên liệu ẩm thực thực thụ. Người Hà Lan dùng rau sam để làm dưa chua, người Pháp sáng tạo ra nhiều món đặc biệt từ loại rau này.
Ở Mỹ, món rau sam trộn dầu giấm là một món salad phổ biến. Người Trung Quốc từ xa xưa đã gọi rau sam là “rau trường thọ”, đủ cho thấy giá trị mà họ nhìn thấy ở loại cây này từ hàng ngàn năm trước.
Được biết, rau sam là loại cây mọng nước chứa đến 93% nước, có thân đỏ, lá xanh nhỏ và vị hơi chua hoặc mặn nhẹ rất dễ ăn. Dù chỉ chứa khoảng 16 calo trong mỗi 100 g, rau sam lại cung cấp một lượng lớn dưỡng chất quý giá. Trong một khẩu phần nhỏ, cơ thể có thể hấp thụ đáng kể vitamin A, vitamin C, magie, mangan, kali, sắt cùng nhiều loại vitamin nhóm B và các khoáng chất khác.
Một trong những điều khiến rau sam nổi bật hơn nhiều loại rau xanh khác là hàm lượng omega-3 đặc biệt cao. Không chỉ dừng lại ở omega-3, rau sam còn là một “kho” chất chống oxy hóa tự nhiên. Nó chứa vitamin C giúp bảo vệ da và mô, vitamin E dưới dạng alpha-tocopherol giúp bảo vệ màng tế bào, cùng beta-carotene – tiền vitamin A cần thiết cho thị lực.
Rau sam còn được chứng minh có khả năng bảo vệ cholesterol LDL khỏi quá trình oxy hóa, góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch, giúp điều hòa huyết áp, giảm nguy cơ đột quỵ,…
Tuy nhiên, rau sam có lượng oxalat cao. Điều này có thể gây vấn đề với người dễ bị sỏi thận, vì oxalat có thể tham gia hình thành sỏi.
Oxalat cũng là chất kháng dinh dưỡng, cản trở hấp thu một số khoáng chất như canxi và magiê. Nếu lo ngại về oxalat, bạn có thể ăn rau sam cùng với sữa chua, điều này đã được chứng minh giúp giảm đáng kể hàm lượng oxalat.
Cách trồng và chăm sóc rau sam tại nhà
Rau sam thường được trồng bằng phương pháp gieo hạt, thời điểm thích hợp nhất là từ mùa xuân đến cuối mùa hè. Cách trồng rất đơn giản, bạn chỉ cần rải hạt xuống vị trí cố định, phủ một lớp đất mỏng khoảng 1 cm và giữ ẩm nhẹ cho đến khi cây nảy mầm.
Khi cây con mọc lên, hãy tỉa sao cho khoảng cách giữa các cây là khoảng 10 cm. Phần cây non tỉa ra có thể dùng làm rau mầm. Thông thường, sau khoảng 30-45 ngày kể từ ngày gieo hạt là bạn đã có thể thu hoạch lứa rau đầu tiên.
Tuy rau sam dễ trồng, không tốn nhiều công chăm sóc nhưng muốn rau phát triển tốt, bạn nên chú ý tới những điều sau:
- Đất trồng:
Rau sam ưa đất thoát nước tốt, không quá màu mỡ và cần nhiều ánh nắng. Với hình dáng nhỏ nhắn và đẹp mắt, rau sam có thể được trồng xen trong các luống hoa hoặc đặt ở khu vườn rau đều rất phù hợp.
- Ánh sáng:
Rau sam khá ưa ánh sáng, có khả năng chịu nhiệt thuộc vào hàng khá. Vì thế, bạn nên trồng rau ở nơi có nhiều ánh sáng như sân thượng, ban công… để cây có thể dễ dàng quang hợp và phát triển xanh tốt.
- Tưới nước:
Rau sam chịu hạn rất tốt, nhưng nếu được thỉnh thoảng tưới đẫm trong các đợt nắng nóng, cây sẽ cho lá nhiều hơn và vị ngon cũng đậm hơn.
Rau sam là loại cây ít gặp sâu bệnh và rất dễ chăm sóc, miễn là được trồng trên nền đất thoát nước tốt. Nếu đất quá nặng, dễ bị úng nước, cây con sẽ rất dễ bị thối rễ và khó phát triển.
