Từng được xem là loại rau dại, ít người sử dụng, rau đắng bỗng chốc lên đời thành đặc sản vì làm được nhiều món ăn ngon, vừa lạ miệng vừa tốt cho sức khỏe.
Trong số các loại cây rau mọc quanh nhà, bờ ao, bãi đất trống, rau đắng đất nổi lên thành “đặc sản lạ” khi có thể chế biến thành nhiều món ăn ngon, tốt cho sức khỏe.
Rau đắng đất hay còn gọi Rau đắng lá vòng, cỏ đắng (Tên khoa học Glinus oppositifolius (L.) DC.). Cây rau đắng đất sống lâu năm, thân cành mảnh, mọc tỏa sát mặt đất, dài và nhẵn, lá mọc vòng, hình mác thuôn, lá kèm rất nhỏ, rụng sớm, hoa mọc tụ tập 2-5 cái ở kẽ lá, màu lục nhạt, có cuống dài, quả nang, mở ở cạnh bên theo chiều dọc, hạt hình thận.
Rau đắng đất là loại rau mọc dại quanh nhà, mang lại nhiều lợi ích về mặt sức khoẻ (Ảnh minh hoạ)
Theo tìm hiểu, cây rau đắng đất có khả năng phân nhánh khỏe, thường mọc thành từng đám dày đặc ở những bãi đất trống, ven đường, ven ao hồ hay bờ mương. Cây này khá giống rau sam nhưng là và thân nhỏ hơn, gắn với đời sống người dân Nam Bộ và Nam Trung Bộ.
Đặc biệt, trong ẩm thực của người miền Tây sông nước, rau đắng đất thường gắn liền với món cháo cá lóc hay món lẩu cá kèo, lẩu mắm. Thứ rau này tuy dễ kiếm nhưng lại hiếm khi bán ngoài chợ, thường là người dân tìm thấy, nhổ cả bụi rồi đem về rửa sạch nấu canh ăn. Thứ rau này mới cho vào miệng thì có vị đắng, nhưng khi trôi xuống họng lại có vị ngọt khó quên.
"Mình nhớ nhất là món rau đắng đất nấu cháo cá lóc, lúc đầu ăn sẽ thấy có vị rất đắng nhưng quen rồi lại cảm nhận được vị ngọt hậu. Rau đắng không nên nấu chín quá vì rau sẽ bị dai và tăng thêm vị đắng”, bạn Tâm (ở Cà Mau) kể.
Từ món rau dân dã xuất hiện trong bữa cơm của người dân quê, hiện rau đắng đã lên đời thành đặc sản, được nhiều người tìm mua. Trên chợ mạng có vài địa chỉ rao bán rau đắng đất tươi với giá khoảng 30.000 - 90.000 đồng/kg, tùy thuộc vào loại, chất lượng và địa điểm bán. Rau đắng đất khô có giá tương đương hoặc nhỉnh hơn, từ khoảng 43.000 - 70.000 đồng/kg.
Rau đắng đất hiện được nhiều người ưa chuộng mua về sử dụng (Ảnh minh hoạ)
Không chỉ là một loại rau lạ miệng, rau đắng đất còn có nhiều tác dụng với sức khỏe. Thành phần hóa học chủ yếu trong rau đắng đất là Saponin, Flavonoid, Triterpenoid. Trong lá cây, người ta thấy có: acid spergulagenic, một chất sapogenine, triterpenoid bảo hòa, spergulagenin A, và một tri-hydroxy cetone. Còn rễ rau đắng đất chứa glucoside, spergulatriol, spergulagenol, spergulagenin A,… Ngoài ra trong rau đắng đất còn có sự hiện diện của một số nguyên tố khoáng như: sắt Fe, sulfates, chlorures nitrates, và một nguồn nguyên tố calcium Ca.
Theo y học cổ truyền Việt Nam, cây rau đắng đất có tác dụng tiêu viêm, sát trùng, giải độc, lợi tiểu; dùng để điều trị các chứng bệnh về đường tiêu hóa như táo bón, kiết lỵ hoặc bệnh đường tiết niệu như đi tiểu buốt rắt, viêm bàng quang, sỏi thận, viêm thận gây phù nề. Trong dân gian từ lâu cũng sử dụng rau đắng đất làm bài thuốc chữa viêm gan, làm mát gan và tiêu độc cho cơ thể rất hiệu quả.
Trong y học hiện đại, rau đắng đất có một số lợi ích về mặt sức khoẻ như sau:
+ Hỗ trợ đường tiết niệu, đường hô hấp
Rau đắng lá vòng được dùng làm thuốc lợi tiểu, chữa tiểu buốt, sỏi thận và chống viêm. Ngoài ra, rau đắng hoạt động như một chất làm long đờm, chống ho và tiêu chất nhầy giúp làm lỏng các chất tiết nhầy ở phế quản và làm tan chất nhầy đặc và cũng làm sạch chất nhầy ra khỏi đường thở, giúp hô hấp tốt hơn. Vì vậy, rau đắng rất tốt cho người bị viêm phế quản, viêm mũi xoang.
Rau đắng gắn liền với món cháo cá lóc, đây được xem là một trong những đặc sản ẩm thực của người dân miền Tây sông nước (Ảnh minh hoạ)
+ Có tác dụng khử trùng, chữa vết thương, tốt cho da
Rau đắng được xem là một loại thảo mộc, có khả năng làm giảm nhiễm trùng, hỗ trợ chữa lành vết thương khó lành trong một khoảng thời gian ngắn hơn.
Đồng thời, rau đắng còn giúp tái tạo dầu từ da, làm sạch da khô và loại bỏ tất cả các độc tố khỏi cơ thể, tăng sản xuất collagen và elastin cung cấp độ đàn hồi cho da.
+ Tăng khả năng nhận thức
Rau đắng giúp kích thích não bộ, tăng cường khả năng tập trung và cải thiện trí nhớ; kích thích cơ thể sản sinh các phản ứng sinh hóa trung hòa mới, làm giảm tình trạng stress oxy hóa trong não, giúp người lớn tuổi thêm minh mẫn.
+ Giảm căng thẳng, lo âu
Khi căng thẳng và lo lắng, bạn có thể nhai 2 - 3 cọng rau đắng để xua tan cảm giác này. Các hoạt chất trong rau đắng giúp cân bằng hormone, đặc biệt là các hormone gây căng thẳng trong cơ thể, giúp người dùng giữ được trạng thái bình tĩnh và thoải mái.
+ Cải thiện hệ thống miễn dịch
Rau đắng giúp cải thiện hệ thống miễn dịch, chống lại các mầm bệnh, virus và tình trạng nhiễm trùng do vi khuẩn. Ngoài ra, lá rau đắng được cho là có tác động tích cực tới các phản ứng trung hòa, từ đó ngăn ngừa các cơn động kinh và các dạng bệnh về thần kinh khác như rối loạn lưỡng cực, chứng đau dây thần kinh.
Rau đắng có thể chế biến, kết hợp thành nhiều món ăn ngon, tốt cho sức khoẻ (Ảnh minh hoạ)
- Lưu ý khi sử dụng rau đắng:
Phụ nữ mang thai cần cẩn trọng khi sử dụng rau đắng. Một số thí nghiệm trên chuột cho thấy, các chất trong rau đắng có thể gây co bóp tử cung, tăng thời gian đông máu làm tăng nguy cơ xuất huyết.
Rau đắng rất tốt với người bị táo bón nhưng ngược lại, với người bụng dạ yếu sẽ dễ bị tiêu chảy khi ăn rau đắng.
Những bài thuốc chữa bệnh từ rau đắng chỉ mang tính chất tham khảo, trước khi sử dụng cần tham khảo ý kiến của bác sĩ.
