Bên cạnh việc đảm bảo dinh dưỡng qua các bữa ăn hằng ngày, bố mẹ cần chú trọng xây dựng những thói quen chăm sóc buổi tối nhằm giữ ấm cơ thể, hỗ trợ đường hô hấp và củng cố hệ miễn dịch cho con. Một nếp sống khoa học trước giờ ngủ sẽ giúp trẻ khỏe mạnh hơn, giảm nguy cơ ốm vặt khi thời tiết chuyển lạnh.
Mùa lạnh luôn là thời điểm trẻ dễ ốm nhất trong năm. Nhiệt độ xuống thấp làm niêm mạc đường hô hấp khô hơn, sức đề kháng suy giảm, tạo điều kiện cho vi khuẩn, virus tấn công. Trẻ nhỏ, đặc biệt là nhóm dưới 6 tuổi, thường gặp nhiều vấn đề như cảm lạnh, viêm mũi họng, viêm phế quản, cúm, sốt virus hay tái phát viêm tiểu phế quản do thời tiết lạnh ẩm.
Vì vậy, việc bố mẹ hình thành một thói quen vào buổi tối khoa học, đều đặn có thể giúp trẻ phục hồi năng lượng sau ngày dài và củng cố hệ miễn dịch hiệu quả hơn.
Dưới đây là “checklist” gồm những thói quen vào buổi tối bố mẹ có thể thực hiện để trẻ có sức đề kháng vững vàng, bảo vệ sức khỏe toàn diện trong mùa lạnh.
1. Tắm bằng nước ấm
Trong mùa lạnh, việc tắm rửa cho trẻ vẫn là cần thiết để làm sạch da, loại bỏ bụi bẩn, vi khuẩn và mồ hôi tích tụ trong ngày. Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm trẻ dễ bị nhiễm lạnh nếu tắm không đúng cách. Vì vậy, bố mẹ cần thực hiện bước này một cách khoa học hơn.
Trước khi tắm, phụ huynh nên làm ấm phòng tắm bằng cách đóng kín cửa, bật máy sưởi hoặc để vòi nước nóng chạy vài phút để hơi ấm lan tỏa. Điều này giúp hạn chế sự chênh lệch nhiệt độ khiến trẻ bị lạnh đột ngột. Nhiệt độ nước lý tưởng từ 37- 40 độ C, vừa đủ ấm để làm sạch da, vừa giúp cơ thể thư giãn mà không gây khô da.
Thời gian tắm nên rút ngắn trong khoảng 5-10 phút, tránh để trẻ ngâm nước quá lâu khiến thân nhiệt giảm. Với trẻ nhỏ, có thể chia tắm thành từng phần nhưng hãy gội đầu cuối cùng để hạn chế hơi lạnh tác động lên vùng đầu.
Ngay sau khi tắm xong, bố mẹ cần lau khô cơ thể thật kỹ, đặc biệt ở các vùng dễ giữ nước như nách, khuỷu tay, bẹn, kẽ chân. Đồng thời, hãy làm ấm các vị trí dễ mất nhiệt như bàn tay, bàn chân, lưng và cổ. Việc thay ngay quần áo cotton mềm, thấm hút tốt và đội mũ mỏng để giữ ấm đầu giúp trẻ không bị nhiễm lạnh sau khi tắm.
Nếu thời tiết quá lạnh hoặc trẻ có dấu hiệu mệt, phụ huynh có thể giảm tần suất tắm, chỉ lau người bằng nước ấm và vệ sinh kỹ các vùng cần thiết. Duy trì thân nhiệt ổn định trước - trong - sau khi tắm sẽ giúp hệ miễn dịch của trẻ hoạt động tốt hơn, giảm nguy cơ cảm lạnh và các bệnh hô hấp trong mùa đông.
2. Xịt - rửa mũi bằng nước muối sinh lý
Rửa mũi bằng nước muối sinh lý là bước chăm sóc quan trọng giúp bảo vệ đường hô hấp của trẻ trong mùa lạnh, đặc biệt khi trẻ đi học và tiếp xúc nhiều với không khí ô nhiễm, bụi mịn và virus gây bệnh.
Sau một ngày dài hoạt động, niêm mạc mũi của trẻ dễ bị khô, bám bụi và tích tụ dịch nhầy - đây chính là điều kiện khiến vi khuẩn xâm nhập dễ dàng hơn. Do đó, khi đánh răng buổi tối, bố mẹ nên bổ sung việc cho trẻ rửa mũi bằng nước muối sinh lý.
Việc rửa mũi bằng nước muối sinh lý 0,9% giúp làm sạch lớp bụi bẩn, loại bỏ tác nhân gây dị ứng, đồng thời giữ ẩm niêm mạc, hạn chế kích ứng và ngăn chặn viêm mũi họng tái phát khi thời tiết chuyển lạnh.
Bố mẹ nên thực hiện thao tác xịt - rửa nhẹ nhàng, tránh tạo áp lực mạnh khiến trẻ khó chịu.
Với trẻ nhỏ, có thể dùng tăm bông thấm nước muối sinh lý để vệ sinh vùng mũi ngoài. Với trẻ lớn, việc xịt và để nước muối chảy tự nhiên sẽ giúp làm sạch sâu và thông thoáng đường thở hiệu quả hơn. Duy trì thói quen này vào buổi tối trước khi ngủ không chỉ giúp giảm nghẹt mũi, giúp trẻ thở dễ dàng và ngủ sâu hơn mà còn tăng cường khả năng chống lại các bệnh hô hấp do giao mùa.
3. Xoa dầu ấm hoặc massage nhẹ bàn chân
Xoa dầu ấm hoặc massage nhẹ bàn chân cho trẻ trước khi ngủ là một trong những phương pháp đơn giản nhưng đem lại hiệu quả lớn trong việc giữ ấm cơ thể và bảo vệ sức khỏe toàn diện. Bố mẹ có thể dùng một lượng nhỏ dầu tràm, dầu khuynh diệp hoặc các loại dầu dành riêng cho trẻ, xoa nhẹ nhàng từ lòng bàn chân lên các ngón chân, tiếp tục massage vùng mắt cá. Các thao tác chậm rãi, đều đặn giúp trẻ thư giãn, giảm căng thẳng và dễ chìm vào giấc ngủ sâu. Trẻ ngủ ngon đồng nghĩa với việc hệ miễn dịch hoạt động ổn định hơn, giúp trẻ chống lại các tác nhân gây bệnh hiệu quả hơn trong mùa đông.
Massage chân trở thành một bước chăm sóc vừa đơn giản vừa mang lại giá trị sức khỏe bền vững cho trẻ trong mùa lạnh.
4. Cho bé ăn bữa tối đúng giờ, không ăn quá muộn
Bữa tối đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp năng lượng và dưỡng chất giúp trẻ phục hồi sau một ngày học tập và vận động. Tuy nhiên, ăn quá trễ hoặc ăn sát giờ ngủ khiến hệ tiêu hóa phải làm việc nặng trong thời điểm cơ thể cần được nghỉ ngơi, từ đó gây đầy bụng, khó tiêu và làm giảm chất lượng giấc ngủ. Khi trẻ ngủ không sâu hoặc ngủ không đủ giấc, hệ miễn dịch suy giảm, khiến trẻ dễ bị ho, cảm lạnh và mắc các bệnh hô hấp trong mùa đông.
Vì vậy, bố mẹ nên cho trẻ ăn tối trước giờ ngủ ít nhất 1,5-2 giờ. Bữa tối cần đủ bốn nhóm chất: tinh bột, đạm, chất béo lành mạnh, rau củ quả. Những món giàu vitamin A, C, omega-3 và kẽm như súp lơ xanh, cà rốt, cá hồi, thịt gà, bí đỏ, rau cải xanh hay trái cây họ cam là lựa chọn tối ưu cho mùa lạnh vì giúp tăng khả năng chống oxy hóa và cải thiện đề kháng tự nhiên.
Bố mẹ cũng nên hạn chế thức ăn chiên rán, đồ ăn nhanh hoặc các món quá nhiều đường vào buổi tối vì dễ gây khó tiêu và ảnh hưởng đến giấc ngủ. Với trẻ hay lạnh bụng, một bát cháo ấm, súp gà hoặc canh rau củ sẽ giúp trẻ dễ tiêu hóa hơn. Khi hệ tiêu hóa hoạt động nhẹ nhàng, cơ thể hấp thu dưỡng chất tối ưu hơn để phục vụ quá trình tái tạo miễn dịch.
Thiết lập thói quen ăn tối đúng giờ không chỉ tốt cho tiêu hóa mà còn giúp trẻ có nề nếp sinh hoạt khoa học - điều kiện quan trọng giúp hệ miễn dịch khỏe trong mùa lạnh.
5. Tắt thiết bị điện tử 1 giờ trước khi ngủ
Ánh sáng xanh từ điện thoại, iPad hay tivi sẽ khiến trẻ khó vào giấc ngủ vì nó ức chế quá trình tiết melatonin - hormone giúp cơ thể nhận biết thời điểm cần nghỉ ngơi.
Khi trẻ tiếp xúc màn hình quá gần giờ ngủ, não bộ vẫn trong trạng thái cảnh giác, khiến trẻ trằn trọc, ngủ chập chờn hoặc tỉnh giấc nhiều lần trong đêm. Thiếu ngủ kéo dài làm suy yếu hệ miễn dịch và khiến trẻ dễ mắc bệnh hơn trong mùa đông.
Thay vì xem video, chơi game, trẻ có thể được hướng sang các hoạt động thư giãn hơn như đọc sách, nghe kể truyện, tô màu hoặc cùng bố mẹ trò chuyện nhẹ nhàng. Đây là cách giúp trẻ thả lỏng tinh thần, giảm kích thích thần kinh và chuẩn bị cho giấc ngủ tự nhiên.
Môi trường ngủ lý tưởng nên được giữ ở nhiệt độ 26–28°C, ánh sáng dịu và không có tiếng ồn mạnh. Khi trẻ không bị phân tâm bởi ánh sáng xanh, cơ thể dễ dàng đi vào giấc ngủ sâu - giai đoạn quan trọng nhất để tái tạo tế bào miễn dịch, tăng sức đề kháng.
Tập thói quen không dùng thiết bị điện tử trước giờ ngủ không chỉ bảo vệ đôi mắt còn non yếu của trẻ, mà còn là “vaccine tự nhiên” giúp hệ miễn dịch khỏe mạnh hơn mỗi ngày.
6. Bổ sung dinh dưỡng từ sữa cho trẻ
Một ly sữa ấm trước khi ngủ 1-2 tiếng là thói quen được rất nhiều bố mẹ tin dùng trong mùa lạnh vì tác động tích cực lên cả giấc ngủ lẫn hệ miễn dịch của trẻ. Sữa chứa protein, canxi, vitamin D, vitamin A, kẽm và nhiều vi chất cần thiết cho quá trình hình thành kháng thể tự nhiên. Hơn hết, vào mùa đông có thể hâm ấm sữa cho bé uống, lúc này sữa còn làm dịu cổ họng, giữ ấm cơ thể và giúp trẻ thư giãn.
Theo chia sẻ từ nhiều phụ huynh, trẻ duy trì uống sữa trước khi ngủ thường ít bị ốm vặt, ít ho, sổ mũi và có giấc ngủ sâu hơn so với những trẻ không có thói quen này. Đặc biệt, với trẻ đi học mẫu giáo hoặc tiểu học - nhóm dễ tiếp xúc virus thì việc bổ sung sữa đều đặn giúp tăng miễn dịch hiệu quả.
Nên cho bé lựa chọn vị sữa yêu thích để duy trì thói quen này dễ dàng, giúp bé cảm giác thoải mái khi được uống sữa mỗi ngày.
Khi chọn sữa, bố mẹ nên ưu tiên các loại có bổ sung vitamin D, A, kẽm, HMO hoặc probiotics, giúp tăng lợi khuẩn đường ruột - nơi được xem là “trung tâm miễn dịch” của cơ thể. Và bố mẹ hãy chọn sản phẩm phù hợp độ tuổi, có nguồn gốc minh bạch và được kiểm định rõ ràng.
Một ly sữa ấm không chỉ hoàn thiện checklist buổi tối của trẻ mà còn trở thành “bí quyết vàng” giúp trẻ khỏe hơn, phát triển tốt hơn và vượt qua mùa lạnh một cách nhẹ nhàng.
