Không chỉ được ưa chuộng trong ẩm thực và công nghiệp hương liệu, vani còn mang đến nhiều lợi ích cho sức khỏe, từ hỗ trợ tim mạch, phòng chống ung thư đến tăng cường miễn dịch và cải thiện tiêu hóa.
Nhắc đến những loại gia vị đắt đỏ nhất hành tinh, bên cạnh nhụy hoa nghệ tây (saffron), không thể không kể đến vani, loại hương liệu tự nhiên được mệnh danh là “vàng xanh” của thế giới. Không chỉ nổi tiếng bởi hương thơm ngọt ngào, tinh tế, vani còn là một trong những nông sản có giá trị cao nhất, với mức giá từng lên tới 600 USD/kg, tương đương hơn 15 triệu đồng.
Từ lâu, vani đã là một trong những loại hương liệu được ưa chuộng. Với hương thơm ngọt dịu, sang trọng và vị béo nhẹ, vani được sử dụng rộng rãi trong các món tráng miệng, đặc biệt là bánh ngọt, kem, cà phê, sô cô la,… Hương vani còn xuất hiện trong nước hoa, túi thơm, nến thơm, gấu bông và nhiều sản phẩm chăm sóc cá nhân khác.
Vani là quả của một loài lan thuộc chi Vanilla, chủ yếu là Vanilla planifolia. Giá trị đắt đỏ của vani không chỉ nằm ở hương vị mà còn ở quy trình trồng trọt và chế biến vô cùng công phu. Hoa vani chỉ nở duy nhất một ngày trong năm, và chỉ có thể được thụ phấn tự nhiên nhờ loài ong Melipone sinh sống ở châu Mỹ. Ở các vùng khác như Madagascar hay Indonesia, người trồng phải thụ phấn thủ công bằng tay cho từng bông hoa.
Công việc này đòi hỏi sự tỉ mỉ và chính xác cao: người nông dân dùng búp tre hoặc tăm nhỏ xuyên qua lớp màng mỏng ngăn giữa cơ quan đực và cái của hoa, giúp chúng kết hợp để tạo quả. Chỉ cần lỡ thời điểm hoa nở hoặc thao tác sai, cả vụ mùa có thể thất bại.
Sau khi thụ phấn thành công, phải mất khoảng 9-10 tháng để quả vani chín. Khi thu hoạch, quả vẫn chưa có hương thơm đặc trưng. Chúng phải trải qua quá trình sấy, ủ, lên men rất công phu để sản sinh ra hợp chất vanillin - tinh thể tự nhiên tạo nên mùi thơm quyến rũ đặc trưng của vani.
Quá trình chế biến này có thể kéo dài nhiều tháng trời, đòi hỏi người làm phải thường xuyên kiểm tra độ ẩm, nhiệt độ và màu sắc của quả. Thành phẩm cuối cùng là những thanh vani đen bóng, dẻo thơm, được xem là loại gia vị quý giá thứ hai thế giới, chỉ sau nhụy hoa nghệ tây.
Tại Việt Nam, một người đàn ông ở TP.HCM đã trở thành người tiên phong trồng thành công cây vani sau hơn ba năm nghiên cứu và thử nghiệm. Hiện trang trại của anh đã có thể thu hoạch đều đặn mỗi năm, với giá bán quả tươi từ 1 – 1,5 triệu đồng/kg, còn vani thành phẩm (sau sấy và lên men) có giá 10 – 20 triệu đồng/kg tùy chất lượng.
Những tác dụng của vani đối với sức khỏe
Hỗ trợ tim mạch
Vani giúp giảm lượng cholesterol xấu trong máu, nhờ đó ngăn ngừa các bệnh tim mạch vành. Đặc tính này đặc biệt có lợi cho những người mắc bệnh tim mãn tính hoặc vừa trải qua phẫu thuật tim. Bên cạnh đó, việc tiêu thụ vani với lượng vừa phải còn tăng cường chức năng tim, giúp ngăn ngừa xơ vữa động mạch và viêm nhiễm.
Phòng chống ung thư
Vani chứa chất chống oxy hóa mạnh, có khả năng loại bỏ các gốc tự do trong cơ thể, từ đó giúp ngăn ngừa sự hình thành tế bào ung thư và bảo vệ các mô, tế bào khỏi tổn thương.
Tăng cường miễn dịch
Nhờ tính kháng khuẩn tự nhiên, vani hoạt động như một chất tăng cường miễn dịch, hỗ trợ cơ chế tự chữa lành của cơ thể, giúp chống lại các bệnh suy nhược và phục hồi nhanh sau chấn thương hoặc bệnh tật.
Giảm viêm
Từ lâu, vani đã được dùng để làm dịu và giảm viêm do nhiều nguyên nhân khác nhau. Các nghiên cứu hiện nay cho thấy, vani có tác dụng đặc biệt trong hỗ trợ điều trị viêm gan, nhất là ở người nghiện rượu. Ngoài ra, vani còn có thể giúp giảm triệu chứng bệnh gút và viêm khớp.
Ngăn ngừa mụn trứng cá
Với đặc tính kháng khuẩn, vani có khả năng loại bỏ vi khuẩn gây mụn, đồng thời hỗ trợ điều trị nhiễm trùng da, làm sạch bụi bẩn và thúc đẩy quá trình phục hồi da. Việc tiêu thụ vani thường xuyên cũng giúp giảm sẹo và làm sáng da tự nhiên.
Tốt cho hệ tiêu hóa
Vani được dùng để cải thiện chức năng tiêu hóa, giúp giảm buồn nôn và nôn mửa, đồng thời làm dịu các cơn đau bụng. Trà thảo mộc vani cũng là phương thuốc tự nhiên phổ biến, giúp giảm viêm ruột và hỗ trợ điều trị các vấn đề tiêu hóa như đầy hơi, tiêu chảy hoặc khó tiêu.
