Không chỉ mang hương vị giòn ngọt đặc trưng, măng loi còn giàu dinh dưỡng, tốt cho sức khỏe, trở thành đặc sản được người thành phố ưa chuộng trong những năm gần đây.
Măng loi là mầm non của cây loi, một loài cây họ tre, mọc thành từng bãi lớn ở vùng núi cao có khí hậu mát lạnh. Thân cây loi cao hơn một mét, vỏ bóng, lá nhọn và thân to bằng ngón tay cái. Khu vực núi Pù Loi thuộc các xã Tiên Đồng và xã Giai Xuân (Nghệ An) là nơi măng loi mọc nhiều nhất. Mùa măng thường bắt đầu từ tháng 7 đến tháng 11 hằng năm.
Trước kia, măng loi chỉ được người dân địa phương thu hái để ăn trong gia đình. Nhưng vài năm gần đây, khi thực phẩm sạch và đặc sản núi rừng trở thành xu hướng, măng loi đã “lên ngôi” thành mặt hàng được săn đón. Nhờ vậy, nhiều hộ dân vùng núi các xã Tiên Đồng và xã Giai Xuân có thêm nguồn thu nhập đáng kể.
Anh Ngọc (một người dân xã Tiên Đồng) chia sẻ: “Mỗi mùa măng, chúng tôi phải đi bộ hơn 3 km vào núi để hái. Khi gặp bãi măng mọc nhiều, cả nhóm xúm lại bẻ hoặc cắt sát gốc, rồi ngồi tại chỗ tách bỏ lớp vỏ cứng, chỉ giữ lại phần ngọn non dài chừng 40–60 cm. Trung bình một người hái được 10–15 kg mỗi ngày”. Măng sau khi thu hoạch sẽ được thương lái thu mua tận nơi hoặc bảo quản lạnh chuyển đi các tỉnh. Giá măng loi tươi dao động 50.000–60.000 đồng/kg, còn khi về thành phố có thể tăng lên 100.000 đồng/kg.
Dù công việc mang lại thu nhập tốt, nghề hái măng loi cũng ẩn chứa nhiều hiểm nguy. Địa hình núi Pù Loi có nhiều dốc đá dựng đứng, cây bụi rậm rạp, người đi rừng dễ bị trượt ngã, đặc biệt khi phải gùi hàng chục ký măng xuống núi trong ngày mưa. Ngoài ra, họ còn phải đối mặt với rắn, côn trùng hoặc vắt rừng nếu không trang bị đầy đủ đồ bảo hộ.
Không chỉ là một sản vật quý, măng loi còn hấp dẫn bởi hương vị đặc trưng: giòn giòn, hơi đắng nhẹ nhưng để lại vị ngọt thanh nơi cuống lưỡi. Món măng loi om xương sườn là được ưa chuộng hơn cả. Măng được giữ nguyên ngọn dài khoảng một gang tay, xào cùng xương sườn cho ngấm gia vị, sau đó om trên bếp lửa chừng một giờ. Khi măng và xương đều mềm, món ăn dậy mùi thơm, vị ngọt đậm đà khiến thực khách khó quên.
Hiện nay, để phục vụ nhu cầu ngày càng tăng, người dân còn chế biến măng loi thành hai sản phẩm tiện lợi là măng loi dầm tỏi ớt và măng loi tươi thanh trùng. Các sản phẩm này có thể bảo quản được lâu mà vẫn giữ trọn hương vị đặc trưng. Dù giá bán ở thành phố khá cao, loại măng rừng này vẫn luôn “cháy hàng” mỗi mùa thu hoạch.
Cũng như các loại măng khác, ăn măng loi mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe:
Hỗ trợ giảm cân, tốt cho người ăn kiêng
Măng có giá trị dinh dưỡng cao và chứa nhiều protein, carbohydrate, chất xơ thô, vitamin B, vitamin C, kali, phốt pho và các khoáng chất khác. Măng còn có ưu điểm là ít béo, ít đường, ít calo (khoảng 25-27 calo/100gram) nên phù hợp với những người muốn giảm cân, mỡ nội tạng.
Chất xơ thô có trong măng có thể thúc đẩy nhu động ruột, giúp tiêu hóa, loại bỏ thức ăn tích tụ, ngăn ngừa táo bón và có tác dụng ngăn ngừa ung thư đại trực tràng.
Ngoài ra, trong măng còn chứa một loại axit amin đặc biệt - tyrosine là nguyên liệu quan trọng của các chất dẫn truyền thần kinh trong não, bao gồm dopamine, epinephrine, norepinephrine, giúp giảm căng thẳng và ổn định tâm trạng.
Tốt cho tim mạch, hỗ trợ kiểm soát cholesterol
Trong măng có các khoáng chất quan trọng như selen và kali – những dưỡng chất có lợi cho tim mạch. Bên cạnh đó, nhờ ít chất béo và calo nhưng giàu chất xơ, măng giúp giảm lượng cholesterol xấu, thúc đẩy quá trình đào thải mỡ thừa trong máu, từ đó làm sạch thành mạch và giảm nguy cơ mắc bệnh tim.
Tăng cường miễn dịch, hỗ trợ phòng ngừa ung thư
Măng tre giàu các vitamin A, C, E, B cùng nhiều chất chống oxy hóa tự nhiên. Những thành phần này giúp tăng sức đề kháng, bảo vệ cơ thể trước các tác nhân gây hại. Đặc biệt, phytosterol trong măng còn có khả năng ức chế sự phát triển bất thường của tế bào, góp phần phòng ngừa ung thư.
Chống viêm, kháng khuẩn tự nhiên
Nhiều nghiên cứu cho thấy măng có đặc tính chống viêm, giúp giảm đau, làm dịu các vết loét và thúc đẩy quá trình hồi phục. Đồng thời, khả năng kháng khuẩn – kháng virus tự nhiên của măng cũng hỗ trợ cơ thể chống lại các bệnh do vi khuẩn, virus gây ra.
Nhờ những lợi ích này, măng tre không chỉ là món ăn dân dã mà còn được xem như “thực phẩm vàng” cho một lối sống khỏe mạnh.
Những lưu ý khi ăn măng
Dù măng mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, nhưng không phải ai cũng nên ăn. Một số đối tượng cần đặc biệt thận trọng gồm:
- Người bị đau dạ dày: Măng chứa nhiều axit cyanhydric – chất gây hại cho niêm mạc dạ dày, dễ làm bệnh tái phát hoặc nặng hơn.
- Phụ nữ mang thai: Trong măng có độc tố glucozit, có thể gây buồn nôn, đau bụng, đau đầu nếu ăn nhiều, đặc biệt là măng tươi.
- Người bị bệnh thận: Măng giàu canxi, không tốt cho người bị suy thận hoặc bệnh thận mãn tính.
- Người bị gout: Măng có thể làm tăng axit uric trong máu, khiến bệnh nặng thêm, nên hạn chế hoặc tránh dùng.
Cách ăn măng an toàn
Rửa sạch và luộc măng kỹ nhiều lần để loại bỏ độc tố cyanide, giảm nguy cơ gây hại cho dạ dày.
Không ăn quá nhiều măng tươi thường xuyên vì có thể gây đầy bụng, tắc ruột.
Tránh ăn măng ngâm giấm, măng xổi chưa chua vàng kỹ vì dễ sinh độc tố.
Với măng khô, nên ngâm nước ấm hoặc nước gạo vài ngày, luộc bỏ nước 2–3 lần cho đến khi măng hết đắng. Có thể cho ớt hoặc rau ngót để khử độc nhanh hơn.
Chế biến đúng cách giúp giữ hương vị thơm ngon, an toàn và tận dụng tốt giá trị dinh dưỡng của măng.
