Không thể phủ nhận rằng, thời tiết chuyển lạnh sẽ tăng nguy cơ bị đột quỵ nhiều hơn, ngay cả với người trẻ. Vậy liệu có cách nào để phòng đột quỵ trong mùa đông hay không?
Khi thời tiết chuyển lạnh, hàng loạt các nguy cơ với sức khỏe sẽ ập đến, trong đó đột quỵ được xem là căn bệnh nguy hiểm nhất. Thực tế thống kê tại Trung tâm Đột quỵ (Bệnh viện Bạch Mai) cho thấy, mỗi ngày trung tâm tiếp nhận 50-55 bệnh nhân đột quỵ. Đặc biệt, trong vòng 1 tuần gần đây, số ca nhập viện tăng 10%, cao điểm 60 trường hợp nhập viện trong ngày. Dù vậy, đây chưa phải là con số gia tăng cao nhất, các chuyên gia tại trung tâm này cảnh báo, nguy cơ đột quỵ có thể tăng đến 80% khi nhiệt độ giảm sâu hoặc thay đổi đột ngột.
Đáng nói, không chỉ người cao tuổi, có bệnh lý nền mà ngay cả người trẻ cũng tăng nguy cơ đột quỵ khi trời lạnh. Vậy vì sao thời tiết lạnh nguy cơ đột quỵ cao hơn? Theo ông Nguyễn Tiến Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai lý giải: “Thời tiết lạnh làm mạch máu co lại, dẫn đến tăng huyết áp và dễ hình thành cục máu đông, đặc biệt nguy hiểm với người cao tuổi và người có bệnh lý tim mạch, huyết áp".
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam cũng cho rằng, “kẻ thù” lớn nhất trong mùa lạnh không chỉ là nhiệt độ thấp, mà cả tình trạng mất nước. Theo đó, khi nhiệt độ giảm, cơ thể phải đối mặt với hai thách thức chính là sự thay đổi nhiệt độ đột ngột và tình trạng mất nước âm thầm. Cả hai đều có thể dẫn đến những thay đổi sinh lý nguy hiểm, đặc biệt ở hệ tim mạch.
Đột quỵ gia tăng trong mùa lạnh, nhất là với những người có yếu tố nguy cơ. Ảnh minh họa.
"Không khí khô hanh làm cơ thể mất nước qua hơi thở và da mà chúng ta không dễ nhận ra, khiến máu trở nên cô đặc hơn. Máu cô đặc làm tăng độ nhớt, buộc tim phải hoạt động gắng sức hơn để bơm máu đi nuôi cơ thể. Tình trạng này, kết hợp với việc mạch máu tự nhiên co lại khi tiếp xúc với lạnh, tạo ra một áp lực lớn lên thành động mạch.
Nguy cơ trở nên đặc biệt nghiêm trọng tại những thời điểm chuyển tiếp nhiệt độ đột ngột. Khi một người di chuyển từ môi trường ấm sang lạnh, chẳng hạn từ trong nhà ra ngoài trời hoặc từ phòng tắm nóng ra không khí lạnh, hệ thần kinh giao cảm sẽ được kích hoạt.
Phản ứng này gây co thắt các mạch máu ngoại vi, làm tăng huyết áp và nhịp tim. Nó cũng làm tăng các yếu tố đông máu và tính kết tập của tiểu cầu. Sự kết hợp này tạo thành một môi trường thuận lợi cho việc hình thành cục máu đông, có thể dẫn đến đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim", bác sĩ Huy Hoàng lý giải.
Trước những yếu tố tác động khi thời tiết lạnh, làm tăng nguy cơ đột quỵ, ngay cả ở người trẻ, vậy có cách nào để phòng bệnh nhằm thoát “án tử” này? Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng cho rằng, dù thời tiết lạnh làm tăng nguy cơ đột quỵ, nhưng mọi người hoàn toàn có thể phòng tránh được.
Theo bác sĩ Huy Hoàng, điều đáng lưu ý nhất, cũng là thông điệp bác sĩ muốn nhận mạnh với mọi người, đó là: “Nguy cơ không nằm ở việc bạn ngồi ngoài trời lạnh bao lâu, mà nằm ở khoảnh khắc chuyển tiếp nhiệt độ đột ngột”.
Cụ thể, các thời khắc chuyển tiếp đột ngột cần lưu ý:
- Từ trong chăn ấm (khoảng 30°C) bước ra ngoài phòng ngủ (15°C) vào sáng sớm.
- Từ phòng sưởi ấm (25°C) bước ra ngoài trời (10°C) để đi làm.
- Tắm nước nóng (40°C) trong phòng tắm lạnh (18°C) và bước ra ngoài.
Để phòng đột quỵ cần lưu ý giữ ấm nhiệt độ phòng, uống đủ nước và đặc biệt tránh chuyển tiếp nhiệt độ đột ngột. Ảnh minh họa.
Để phòng bệnh, mọi người cần lưu ý một số điều sau:
- Ưu tiên hàng đầu là giữ ẩm môi trường sống và cơ thể. Theo đó, khi ở trong nhà nên mục tiêu độ ẩm tương đối trong phòng ở mức 45-55%. Đây là "vùng an toàn" giúp niêm mạc đủ ẩm mà không tạo điều kiện cho nấm mốc. Nhiệt độ trong nhà lý tưởng nhất là 19-23°C cho người trưởng thành khỏe mạnh, và 20-24°C cho người cao tuổi. Với cá nhân, cần mặc ấm, uống đủ nước nhất là nước ấm. Bởi nước ấm không chỉ bù dịch mà còn giúp làm loãng dịch tiết đường hô hấp.
- "Quy tắc 3 phút": Trước khi ra khỏi phòng sưởi, hãy giảm nhiệt độ máy sưởi 3-5 phút. Trước khi ra khỏi chăn, hãy vận động nhẹ, xoa nóng tay chân ít nhất 3 phút.
- Làm ấm "vùng đệm": Làm ấm phòng tắm (bằng đèn sưởi) trước khi cởi đồ.
- Dùng "lớp áo trung gian": Khi đi qua các khu vực chênh nhiệt lớn như sảnh, thang máy, bãi gửi xe, hãy khoác thêm một lớp áo mỏng.
- Ổn định huyết áp nền bằng cách uống thuốc đều đặn, tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc. Đo và ghi chép huyết áp 5-7 ngày liên tục trong mỗi đợt rét. Chế độ ăn cần giảm muối.
- Quy tắc F.A.S.T: Nếu có bất kỳ dấu hiệu nào, gọi 115 ngay lập tức. Đừng bao giờ chờ "tự đỡ", bởi biểu hiện đó có thể là một cơn thiếu máu não thoáng qua – lời cảnh báo rõ ràng cho một cơn đột quỵ thật sự trong vòng 48-72 giờ tới. Tuyệt đối không cạo gió, chích máu đầu ngón tay hay tự ý cho uống bất cứ loại thuốc nào.
