Không ít bố mẹ mang tâm trạng lo lắng khi nghĩ đến hàng loạt khoản thu "ập đến" ngay trong buổi họp đầu năm. Vậy làm sao để buổi họp phụ huynh không còn là "nỗi sợ" mà thực sự trở thành cầu nối đồng hành, các chuyên gia giáo dục đã đưa ra các giải pháp.
Buổi họp phụ huynh đầu năm là dịp để nhà trường, giáo viên chủ nhiệm và phụ huynh có cơ hội gặp gỡ, thấu hiểu và cùng nhau thống nhất cách phối hợp nhằm giúp học sinh học tập, rèn luyện tốt nhất. Trong buổi họp, giáo viên thường chia sẻ về nội quy, kế hoạch giáo dục, phương hướng hoạt động của lớp trong năm học mới. Đồng thời, đây cũng là lúc phụ huynh được thông tin cụ thể về những khoản đóng góp liên quan đến việc học tập và sinh hoạt của con em mình.
Tuy nhiên, những năm gần đây, không ít bố mẹ chia sẻ về "nỗi sợ" khi đi họp phụ huynh đầu năm. Lý do là bởi đây là thời điểm phụ huynh phải đối diện với hàng loạt khoản thu. Mỗi khoản thu có thể không quá lớn, nhưng khi cộng dồn lại dễ trở thành gánh nặng, đặc biệt với những gia đình có nhiều con đang đi học. Hơn nữa, điều khiến nhiều phụ huynh băn khoăn hơn cả là ranh giới giữa “tự nguyện” và “bắt buộc” trong những khoản đóng góp vẫn còn chưa thật rõ ràng, đôi khi đặt họ vào tình huống khó xử.
Nhiều người cảm thấy áp lực với buổi họp phụ huynh đầu năm vì phải đối diện với hàng loạt khoản thu.
Làm sao để buổi họp phụ huynh trở về đúng ý nghĩa ban đầu: nơi gắn kết, đồng hành và chia sẻ? Các chuyên gia giáo dục đã đưa ra nhiều "hiến kế" nhằm giúp phụ huynh bớt áp lực, đồng thời để nhà trường có thể duy trì các hoạt động một cách minh bạch, nhân văn và sáng tạo hơn.
Công khai các khoản thu trước 5-7 ngày
Theo PGS. TS Lê Thị Thuỳ Vinh, Phó trưởng Khoa Ngữ văn, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, để buổi họp phụ huynh đầu năm thực sự trở thành cầu nối hợp tác thay vì nỗi lo lắng, điều quan trọng nhất là sự rõ ràng, minh bạch và lắng nghe.
Thứ nhất, công khai và minh bạch các khoản thu ngay từ đầu. Thay vì chờ đến buổi họp mới thông báo, giáo viên chủ nhiệm nên gửi trước danh sách các khoản thu (bao gồm cả bắt buộc và tự nguyện) ít nhất 5–7 ngày qua văn bản hoặc hệ thống thông tin như nhóm Chat, Cổng thông tin điện tử. Trong đó cần giải thích cụ thể về từng khoản thu, không chỉ liệt kê con số mà còn làm rõ mục đích sử dụng. Ví dụ, phí cơ sở vật chất phục vụ việc bảo trì phòng học, mua sắm trang thiết bị; các khoản phụ trợ như bảo hiểm y tế, hoạt động ngoại khóa, đồng phục, sách vở… Mỗi khoản chi nên đi kèm lý do rõ ràng, để phụ huynh hiểu rằng đó là nhu cầu thực sự cần thiết cho việc học tập và rèn luyện của con. Khi phụ huynh được chuẩn bị trước, họ sẽ có thời gian cân nhắc và tránh cảm giác bị “bất ngờ”.
Thứ hai, xây dựng văn hóa đối thoại và lắng nghe trong buổi họp. Buổi họp phụ huynh không nên trở thành nơi giáo viên hay đại diện ban phụ huynh "độc thoại", mà phải có sự tham gia của phụ huynh. Nhà trường nên dành thời gian để lắng nghe, giải đáp thắc mắc và tiếp nhận ý kiến phản hồi từ cha mẹ học sinh. Đặc biệt với các khoản xã hội hóa, nên đưa ra trao đổi và biểu quyết công khai, có biên bản ghi nhận rõ ràng. Sự minh bạch và dân chủ này sẽ giúp phụ huynh cảm thấy được tôn trọng, từ đó dễ dàng hợp tác hơn.
Theo các chuyên gia giáo dục, điều quan trọng nhất trong buổi họp phụ huynh đầu năm là sự rõ ràng, minh bạch và lắng nghe
Bên cạnh đó, nếu tổng các khoản thu đầu năm quá lớn, nhà trường có thể cân nhắc phân chia thành nhiều đợt nhỏ, hoặc áp dụng phương án thanh toán linh hoạt như đóng theo kỳ. Một số khoản có tính chất “không bắt buộc” cũng cần được phân loại rõ ràng để phụ huynh tự quyết định. Cách làm này vừa giảm áp lực tài chính tức thì cho cha mẹ, vừa tạo sự chủ động và công bằng trong việc đóng góp.
Thứ ba, truyền thông lại đúng bản chất của xã hội hóa giáo dục. Nhà trường cần rõ ràng việc “tự nguyện đóng góp” đúng nghĩa là hoàn toàn tự nguyện, không mặc định rằng mỗi phụ huynh phải đóng một khoản tiền giống nhau. Đồng thời, có thể mở rộng nhiều hình thức đóng góp: ngoài tiền mặt còn có hiện vật, công sức hay ý tưởng cho các hoạt động chung. Cách làm này không chỉ giảm áp lực tài chính mà còn khuyến khích phụ huynh tham gia bằng tinh thần gắn bó và trách nhiệm.
Thứ tư, thay đổi tâm thế của buổi họp phụ huynh: từ “nộp tiền” sang “đồng hành”. Thay vì để phụ huynh cảm thấy buổi họp chỉ xoay quanh chuyện đóng góp, giáo viên nên ưu tiên thời gian trao đổi cá nhân về tình hình học tập, rèn luyện của từng học sinh, mong muốn của phụ huynh với giáo viên chủ nhiệm. Khi thấy rõ buổi họp là nơi cùng bàn bạc để chăm lo cho sự phát triển của con em, phụ huynh sẽ thoải mái và sẵn sàng gắn kết hơn.
Ngoài ra, chuyên gia cũng nhấn mạnh đến việc công khai và giới thiệu các chính sách hỗ trợ tài chính dành cho những gia đình khó khăn. Đây là thời điểm phù hợp để thông tin về học bổng hoặc các quỹ hỗ trợ. Việc này không chỉ giúp phụ huynh an tâm hơn, mà còn thể hiện sự chia sẻ, nhân văn của nhà trường, góp phần xóa đi cảm giác “gánh nặng” mỗi khi nhắc đến các khoản thu.
Không chỉ là tiền đóng góp, mà còn là công sức và sự sáng tạo
Theo Thạc sĩ Phạm Thái Sơn, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông, Trường Đại học Công Thương TP.HCM, việc thu quỹ phụ huynh cần được điều chỉnh theo hướng hợp lý, linh hoạt hơn.
Trước hết, nhà trường nên lắng nghe ý kiến của phụ huynh để thống nhất mức đóng góp, tránh tình trạng áp đặt đồng loạt gây áp lực cho những gia đình có điều kiện kinh tế khó khăn. Có thể áp dụng cơ chế đóng góp theo khả năng: phụ huynh khá giả có thể ủng hộ thêm, trong khi các gia đình khó khăn chỉ đóng ở mức tối thiểu. Cách làm này sẽ tạo sự công bằng và đồng thuận cao hơn.
Thạc sĩ Phạm Thái Sơn nhấn mạnh: "Quỹ phụ huynh không đơn thuần là khoản tiền thu nộp, mà có thể được tạo ra từ sự sáng tạo, đóng góp công sức, và sự chung tay của cả phụ huynh và học sinh”
Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào đóng góp tiền mặt, nhà trường có thể đa dạng hóa nguồn quỹ thông qua các hoạt động gây quỹ sáng tạo, vừa ý nghĩa vừa gắn kết cộng đồng. Ví dụ: tổ chức hội chợ, triển lãm, ngày hội thể thao, bán hàng gây quỹ hoặc sự kiện bốc thăm may mắn. Đây không chỉ là cơ hội tạo thêm nguồn lực tài chính, mà còn giúp học sinh, phụ huynh trực tiếp tham gia, từ đó gắn bó hơn với hoạt động của trường.
Ngoài ra, nhà trường cũng có thể kêu gọi sự đồng hành của doanh nghiệp và các tổ chức xã hội. Nhiều doanh nghiệp sẵn sàng hỗ trợ kinh phí, tài trợ cơ sở vật chất hoặc học bổng để nâng cao hình ảnh và thực hiện trách nhiệm xã hội. Đây là một kênh huy động bền vững, giảm bớt gánh nặng cho phụ huynh.
Một giải pháp khác là khuyến khích phụ huynh và học sinh đóng góp công sức thay cho tiền mặt. Phụ huynh có thể cùng tham gia dọn dẹp, trồng cây, sửa chữa cơ sở vật chất; học sinh có thể đóng góp tranh vẽ, sản phẩm thủ công, ý tưởng tổ chức hoạt động để đưa vào các chương trình gây quỹ. Cách làm này không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn tạo sự gắn kết, niềm tự hào khi chính học sinh và phụ huynh góp phần xây dựng môi trường học tập của mình.
“Điều quan trọng là phải thay đổi tư duy: quỹ phụ huynh không đơn thuần là khoản tiền thu nộp, mà có thể được tạo ra từ sự sáng tạo, đóng góp công sức, và sự chung tay của cả phụ huynh và học sinh”, Thạc sĩ Sơn nhấn mạnh.
