Từng là món rau mọc dại nơi bờ rào, chỉ dùng “chống đói” trong những ngày nghèo khó, rau móp gai giờ đây đã lột xác thành đặc sản được nhiều người săn lùng. Đọt rau giòn giòn, vị chua chát nhẹ, chế biến thành đủ món ngon từ dưa muối, canh chua, đến gỏi tôm thịt...
Trong ký ức của nhiều người miền Nam, có một loài rau từng gắn liền với bữa cơm nghèo khó, nay lại trở thành đặc sản được nhiều người thành phố lùng mua, đó chính là rau móp gai. Loài cây tưởng chừng chỉ mọc hoang ven sông, bờ mương, bờ rào, nay đã “lột xác” trở thành mặt hàng mang lại giá trị kinh tế cho người dân.
Móp gai vốn mọc nhiều ở miền Đông Nam Bộ và đồng bằng sông Cửu Long, nơi đất ẩm thấp và rậm rạp. Trước kia, rau móp chẳng mấy ai để ý, bởi khắp nơi đều có, ai thích thì ra vườn hái một nắm về ăn. Những năm tháng thiếu thốn, người dân thường lội nước hái đọt non, tước bỏ gai nhọn rồi đem luộc chấm mắm ruốc, chấm muối hoặc nước mắm. Người ta gọi đó là món rau “chống đói”, bởi nó cứu đói qua bao ngày gian khó, gắn với ký ức bình dị của biết bao thế hệ.
Ngày nay, rau móp gai lại trở thành “đặc sản lạ” được nhiều người săn tìm. Đọt rau non có thể chế biến thành nhiều món: luộc chấm mắm, xào tỏi, nhúng lẩu, nấu canh chua, bóp gỏi với gà hay tôm, thậm chí muối chua làm dưa. Trong đó, dưa rau móp được ưa chuộng nhất.
Không chỉ trong bữa ăn gia đình, nhiều quán ăn và nhà hàng còn đưa món rau móp vào thực đơn. Trên chợ mạng, dưa rau móp muối được bán với giá 50.000–85.000 đồng/hũ 1–1,3kg, trong khi rau tươi cũng có giá 35.000–45.000 đồng/kg. Nhiều người đặt mua vài hũ để ăn dần, thậm chí gửi ra tận miền Bắc làm quà biếu.
"Mình còn nhớ ngày nhỏ, tuần nào mẹ cũng làm một vại dưa móp gai để ăn gần. Chỉ cần một đĩa dưa rau móp chua giòn chấm cá kho thì cả nhà “vét sạch nồi cơm”. Nếu cầu kỳ hơn, có thể đem rau móp xào thịt ba rọi, bóp gỏi với tép đồng hay nấu canh chua với cá lóc. Cách chế biến khác nhau nhưng đều giữ được cái giòn, chát nhẹ xen vị chua thanh rất đặc trưng", bạn Lan (ở An Giang) kể.
Hiện nay, nhiều hộ dân đã tận dụng ao, mương trong vườn, mở rộng trồng rau móp để bán ra thị trường. Cách trồng khá đơn giản, chỉ cần cắm cây con xuống cây sẽ tự phát triển, hầu như không phải chăm sóc nhiều. Sau khoảng một năm, có thể bắt đầu thu hoạch.
Việc thu hoạch rau móp không hề dễ dàng, đòi hỏi phải có kinh nghiệm. Rau móp có nhiều gai sắc nhọn, người hái phải mặc quần áo dài, đeo găng tay để tránh bị xước da. Người dân đi dọc từng luống để tìm đọt non, vừa mất công vừa đau tay, nên rau móp mới có giá trị.
Chị Hạnh (người bán rau móp gai trên chợ mạng) chia sẻ: “Ban đầu tôi chỉ lấy rau móp gai tươi và dưa móp từ An Giang gửi lên mỗi tuần. Nhưng sau thấy món dưa móp có tiềm năng lớn, tôi quyết định nhập rau tươi về, tự muối rồi đóng hộp để bán sỉ lẻ cho khách hàng trong thành phố”.
Theo chị Hạnh, muối dưa móp gai không quá phức tạp nhưng cần sự tỉ mỉ và tuân thủ đúng cách làm. Người chế biến phải chọn phần đọt non, tước bỏ lớp vỏ gai, cắt thành khúc nhỏ cỡ ngón tay, rửa sạch rồi cho vào hũ nước muối loãng. Sau khi nén chặt để rau ngập nước và đậy kín nắp, chỉ khoảng 2–3 ngày là rau lên men. Khi chua vừa tới, rau giòn sần sật, vị chua thanh, ăn kèm cá kho hay thịt luộc đều rất bắt cơm.
