Dù nghe tên dữ dằn nhưng loài nhuyễn thể nhỏ bé này lại mang trong mình hương vị đậm đà, lạ miệng, được bán trên thị trường với giá khoảng 160.000 đồng/kg.
Ở xứ Thanh, người dân thường truyền tai nhau câu nói "Không ăn lư, hư một đời" như một cách khẳng định sự hấp dẫn không thể chối từ của loài đặc sản này. Con lư là một loại nhuyễn thể không vỏ, với hình dáng nhỏ bé nhưng lại mang đến hương vị vô cùng thơm ngon.
Con lư còn có tên gọi khác nghe dữ dằn là con bà chằn hoặc xù xì. Loài nhuyễn thể này sống trong bùn, không có vỏ cứng như những loài hải sản khác. Với hình dáng giống con rùa nhỏ, thân hình của con lư có phần màu vàng óng ánh ở phần dưới, trong khi phía trên có màu nâu đất. Da của con lư khá xù xì và nhớt, giúp chúng dễ dàng bám vào các lớp bùn dưới lòng sông.
Điều đặc biệt là con lư sống ở những vùng nước lợ, đặc biệt là ở các khu vực ven sông nơi phù sa bồi đắp dồi dào. Tại Thanh Hóa, con lư phổ biến nhất ở các bãi bùn ven sông, nhất là bãi Bút sông Đằng, nơi có môi trường phù hợp cho sự sinh trưởng của loài nhuyễn thể này.
Chị Hải (một người dân địa phương) cho biết thời gian bắt con lư thích hợp nhất là vào buổi chiều, đặc biệt là sau những cơn mưa. Sau mưa, con lư thường bò lên khỏi bùn để kiếm ăn, lúc này việc tìm kiếm và thu hoạch sẽ dễ dàng hơn rất nhiều. "Con lư ở vùng đất này nhiều lắm, nhưng ngon nhất vẫn là con lư từ bãi Bút sông Đằng. Phù sa nơi đây giúp con lư có hương vị thơm ngon và béo ngậy không đâu có được", chị Hải nói thêm.
Tuy nhiên, bắt được con lư chỉ là bước đầu. Khi mang về, con lư có thể sống thêm vài ngày, thậm chí lên đến hai tuần. Việc làm sạch con lư là một công đoạn tỉ mỉ và khá khó khăn. Người ta phải dùng cát, tro bếp và vôi tôi để chà xát, loại bỏ lớp nhớt bảo vệ cơ thể con lư. Sau khi rửa sạch, con lư sẽ được tách ruột và mang đi chế biến.
Con lư có thể chế biến thành nhiều món ăn khác nhau, từ đơn giản đến cầu kỳ. Món hấp chấm mắm gừng là lựa chọn phổ biến và được ưa chuộng nhất bởi sự thơm ngon, béo ngậy của con lư khi được giữ nguyên hương vị tươi sống. Ngoài món hấp, con lư còn có thể chế biến thành các món xào như xào chua ngọt, xào sả ớt, hay thậm chí là nướng, mỗi món đều mang một hương vị đặc trưng riêng, khó quên.
"Con lư tươi ngon nhất khi hấp với mắm gừng, giữ nguyên được độ ngọt và béo. Còn khi con lư đã được bảo quản đông lạnh, chúng sẽ được chế biến thành các món xào để giữ được độ giòn và hương vị đậm đà", chị Hải nói.
Mặc dù không phải là món ăn phổ biến ở nhiều nơi, con lư lại trở thành một đặc sản nổi bật của Thanh Hóa. Những năm gần đây, khi du lịch phát triển mạnh mẽ, các món ăn từ con lư cũng dần xuất hiện tại các nhà hàng, thu hút sự quan tâm của du khách. Món ăn này không chỉ nổi bật bởi hương vị lạ miệng mà còn vì giá trị dinh dưỡng cao, giúp bồi bổ sức khỏe.
Giá của con lư trên thị trường hiện nay cũng khá cao. Con lư chưa làm sạch có giá khoảng 40.000 đồng/kg, còn con lư đã được làm sạch có giá lên đến 160.000 đồng/kg. Mặc dù giá có phần cao nhưng với sự quý hiếm và hương vị độc đáo, con lư vẫn là một món ăn được nhiều người tìm mua.
Con lư còn xuất hiện ở một số tỉnh miền Tây, tuy nhiên số lượng không nhiều. Những khu rừng ngập mặn, nơi cây đước mọc um tùm, là môi trường sống lý tưởng cho con lư. Tuy nhiên, việc tìm kiếm con lư ở những khu vực này không hề dễ dàng, khiến cho nó càng trở nên quý giá.
