Từ tháng 5 đến tháng 8 hằng năm, những chùm dâu da rừng đỏ mọng lại phủ kín thân cây, tạo nên cảnh sắc đẹp mắt. Loại quả này được ví như “quả lửa”, có vị chua chua, ngọt ngọt, thanh mát, thích hợp cho những ngày hè.
Dâu da rừng còn có nhiều tên gọi khác như dâu đất, dâu da. Đây là loài cây thuộc nhóm cây thân gỗ lớn, thường mọc tự nhiên trong các khu rừng nhiệt đới, đặc biệt phổ biến ở vùng núi, trung du miền Trung.
Khác với nhiều loại dâu thông thường mọc thành quả trên cành lá, dâu da rừng có một đặc điểm rất riêng: quả mọc thành từng chùm dọc theo thân cây, từ gốc lên đến tận những cành cao. Khi vào mùa chín, những chùm quả đỏ ửng bám kín thân cây, tạo nên cảnh tượng vô cùng đẹp mắt. Có những cây sai quả đến mức nhìn từ xa giống như thân cây được phủ kín bởi những viên ngọc đỏ, xen giữa màu xanh của lá rừng tạo nên vẻ đẹp vừa hoang sơ vừa kỳ thú.
Quả dâu da rừng tuy kích thước không quá lớn nhưng lại mọc thành từng chùm dày đặc. Quả tròn, căng mọng, bên ngoài là lớp vỏ đỏ khá dày. Khi bóc vỏ, phần thịt quả bên trong có màu trắng trong, nhiều nước, mang hương vị đặc trưng của núi rừng. Dâu da rừng thường có vị chua chua, ngọt ngọt, thanh mát. Những quả còn xanh thường có vị chua rõ hơn, còn khi chín đỏ mọng thì vị ngọt trở nên dịu dàng, dễ ăn.
Đối với người dân vùng cao, dâu da rừng không chỉ là một loại trái cây mà còn là món quà thân thuộc trong những chuyến đi rừng, làm nương rẫy. Giữa những ngày nắng nóng, khi đi ngang qua một cây dâu da đang mùa quả chín, người dân chỉ cần hái một chùm quả, ngồi nghỉ dưới bóng cây rồi thưởng thức. Vị ngọt mát của trái rừng giúp xua tan cơn khát, tiếp thêm năng lượng cho hành trình giữa núi rừng.
Tuy nhiên, việc thu hái dâu da rừng không hề đơn giản. Cây dâu da vốn là cây thân gỗ cao lớn, nhiều cây mọc sâu trong rừng hoặc ở những địa hình hiểm trở. Vì quả mọc từ gốc đến ngọn nên để hái được những chùm quả trên cao, người dân cần có kinh nghiệm leo rừng, am hiểu địa hình và kỹ năng đảm bảo an toàn.
Mùa dâu da đỏ thường bắt đầu từ khoảng tháng 5 đến tháng 8, cũng là thời điểm đồng bào vùng cao thường kết hợp vào rừng hái măng và thu hái những sản vật tự nhiên khác.
Không chỉ có giá trị về mặt ẩm thực, dâu da rừng còn có tiềm năng phát triển thành cây trồng mang lại giá trị kinh tế cho người dân miền núi. Việc trồng dâu da rừng hiện nay chủ yếu được thực hiện bằng cách gieo hạt hoặc tận dụng cây con mọc tự nhiên để đưa về trồng trong vườn. Do là cây bản địa thích nghi tốt với điều kiện rừng núi, cây thường không đòi hỏi quá nhiều công chăm sóc.
Khi trồng dâu da rừng, người dân nên chọn khu vực đất tơi xốp, giàu mùn, có khả năng thoát nước tốt. Cây thích hợp với nơi có khí hậu ẩm, ánh sáng vừa phải, có thể trồng xen dưới tán các loại cây lớn để mô phỏng môi trường tự nhiên. Cây non cần được tưới nước thường xuyên trong giai đoạn đầu, đồng thời làm cỏ, bổ sung phân hữu cơ để cây sinh trưởng khỏe mạnh. Khi cây phát triển tốt, bộ rễ khỏe, khả năng chống chịu với điều kiện tự nhiên khá cao và ít bị sâu bệnh nghiêm trọng.
Sau nhiều năm sinh trưởng, cây dâu da rừng có thể cho quả ổn định. Quả dâu da có thể tiêu thụ tươi, chế biến thành nước giải khát, mứt hoặc các sản phẩm từ trái cây. Trên chợ mạng, quả dâu da rừng được bán với giá khoảng 55.000 đồng/kg.
Bên cạnh hương vị độc đáo, dâu da rừng còn được đánh giá là loại quả có giá trị dinh dưỡng. Trong quả chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa như polyphenol và anthocyanin, cùng với vitamin C và chất xơ. Những dưỡng chất này có lợi cho sức khỏe, hỗ trợ bảo vệ tế bào, tăng cường sức đề kháng và phù hợp với chế độ ăn uống lành mạnh.
