Loài rau này vốn mọc hoang dại ở Việt Nam nhưng được một số nước trên thế giới ví như "thần dược". Chúng có vị chua thanh, giòn mát, có thể kết hợp trong nhiều món ăn, trở thành đặc sản được ưa chuộng trong những năm gần đây.
Có một lọai rau quen thuộc, từng mọc hoang dại ở Việt Nam nhưng được nhiều nước trên thế giới xem là "thần dược” trị nhiều loại bệnh, đó là rau càng cua. Ở Philippines, người ta dùng lá càng cua đắp để điều trị ung nhọt và vết loét. Người dân Trung Quốc và Brazil dùng nước ép rau càng cua để trị bệnh viêm kết mạc.
Rau càng cua còn được gọi là rau tiêu hay rau đơn kim, là một loài cây thân cỏ mọc dại quen thuộc ở khắp mọi miền Việt Nam. Cây thường sinh trưởng tốt ở những nơi đất ẩm như ven ao, hồ, bờ ruộng, hay dưới tán cây râm mát. Với sức sống bền bỉ, hạt rau nhỏ dễ phát tán và nhanh nảy mầm khi gặp điều kiện thuận lợi, nên chỉ sau một trận mưa, rau càng cua đã mọc xanh mướt khắp nơi, phủ kín mặt đất.
Loài rau này mọc tự nhiên quanh năm và có thể tìm thấy từ miền núi, trung du cho đến đồng bằng. Ở nhiều vùng, người dân còn trồng rau càng cua làm cây cảnh hoặc trang trí hòn non bộ nhờ hình dáng mềm mại, xanh mướt, tạo cảm giác tươi mát. Dù là loại cây dại, nhưng rau càng cua lại được xem như một “đặc sản trời ban” bởi vừa sạch, vừa ngon, lại chứa nhiều giá trị dinh dưỡng.
Hiện nay, ngoài những nơi mọc tự nhiên, người dân ở một số tỉnh miền Bắc như Lào Cai, Tuyên Quang đã trồng thêm rau càng cua để phục vụ nhu cầu thị trường. Tuy nhiên, theo kinh nghiệm của nhiều người sành ăn, rau mọc tự nhiên có vị ngon, giòn và đậm đà hơn loại được gieo trồng. Rau càng cua phổ biến nhất ở các tỉnh phía Nam, nơi khí hậu nóng ẩm thuận lợi giúp cây phát triển quanh năm.
Rau càng cua có thể thu hái bất cứ lúc nào, nhưng được ưa chuộng nhất vào mùa xuân và mùa hè, khi thời tiết oi bức, vị chua thanh mát của rau giúp giải nhiệt, giải ngấy rất hiệu quả. Tùy từng địa phương, giá rau dao động khoảng 30.000-40.000 đồng/kg. Khi vận chuyển lên các thành phố lớn như Hà Nội hay TP.HCM, giá có thể lên tới 80.000–100.000 đồng/kg mà vẫn “cháy hàng".
Rau càng cua được chế biến đơn giản mà hương vị lại đặc biệt. Chỉ cần nhặt bỏ rễ, rửa sạch vài lần nước là có thể ăn ngay dưới dạng rau sống hoặc trộn gỏi. Khi ăn sống, rau có vị hơi chua nhẹ, giòn xốp, thanh mát. Món ăn nổi tiếng nhất từ loại rau này là gỏi rau càng cua trộn thịt bò. Thịt bò được xào chín tới cùng tỏi phi thơm, để nguội rồi trộn cùng rau càng cua, thêm lạc rang giã nhỏ và nước mắm chua ngọt. Vị chua thanh của rau hòa quyện vị đậm đà của thịt bò, thêm chút béo bùi của lạc, tạo nên món ăn hấp dẫn, vừa miệng mà vẫn nhẹ nhàng, thanh đạm.
Ngoài món gỏi, người miền Nam còn dùng rau càng cua như rau sống ăn kèm với các món bánh dân dã như bánh cống, bánh xèo, hoặc trộn cùng cải xanh, rau thơm, đọt xoài để tăng hương vị. Nhờ vị chua tự nhiên, rau càng cua còn giúp kích thích tiêu hóa, tạo cảm giác ngon miệng khi ăn cùng các món chiên, nướng nhiều dầu mỡ.
Rau càng cua có thời gian sinh trưởng ngắn, chỉ từ 30 đến 45 ngày sau khi gieo là có thể thu hoạch. Người trồng thường cắt tỉa phần thân, chừa lại gốc khoảng 3-4cm để cây tiếp tục ra chồi non cho lứa sau. Nếu được chăm sóc tốt, rau có thể thu hoạch liên tục quanh năm, mang lại năng suất ổn định.
Rau càng cua rất ưa sạch, không chịu được môi trường ô nhiễm nên trong suốt quá trình trồng tuyệt đối không sử dụng thuốc hóa học hay phân bón vô cơ. Chỉ cần sơ suất nhỏ trong khâu chăm sóc, cây có thể bị héo, vàng lá và ngừng phát triển.
