Từng là món ăn dân dã của người nghèo, nay cá linh trở thành đặc sản được ví như "lộc trời" mỗi mùa nước nổi. Có lúc giá cá linh đầu mùa ở miền Tây lên đến 450.000 đồng/kg mà vẫn được người thành phố săn lùng để thưởng thức hương vị độc đáo.
Mùa nước nổi ở miền Tây Nam Bộ không chỉ mang theo phù sa bồi đắp ruộng đồng mà còn đem đến những sản vật thiên nhiên phong phú. Giữa vô vàn tôm cá, con cá linh được xem là biểu tượng đặc trưng, gắn bó với đời sống và ẩm thực của cư dân vùng sông nước. Xưa kia, cá linh từng được coi là món ăn của người nghèo, nhưng ngày nay lại trở thành “đặc sản lộc trời” khiến người thành phố săn lùng mỗi khi vào mùa, có lúc giá lên đến 450.000 đồng/kg mà vẫn “cháy hàng”.
Khoảng từ tháng 8 đến tháng 11 hằng năm là mùa cá linh. Thuộc họ cá chép, thân cá nhỏ màu trắng, lúc mới xuất hiện chỉ bằng cọng chân nhang, sau đó lớn dần, nhưng con trưởng thành nhất cũng chỉ nhỉnh hơn ngón tay cái. Dù có kích thước bé nhưng cá linh ngọt thịt, xương mềm, có thể ăn cả con không cần gỡ xương.
Ngày trước, cá linh nhiều đến mức người dân chỉ cần cầm vợt lùa dưới sông hay đặt dớn một lúc là được cả thau đầy. Cá nhiều quá ăn không xuể, bà con phải đem ủ mắm, phơi khô, thậm chí dùng làm thức ăn cho gia súc. Đó là lý do cá linh từng gắn với hình ảnh mộc mạc, dân dã và được coi là “thức ăn nhà nghèo”. Thế nhưng khoảng hơn chục năm trở lại đây, nguồn cá linh tự nhiên dần khan hiếm, trong khi nhu cầu của du khách và thực khách thành thị ngày càng tăng, đã khiến loài cá nhỏ bé này “lên đời” thành đặc sản quý hiếm. Đặc biệt, cá linh đầu mùa – loại cá nhỏ, xương mềm, bụng béo ngậy – được xem là ngon nhất, được nhiều người sẵn sàng chi tiền để mua bằng được dù giá lên tới 450.000 đồng/kg.
Không chỉ thơm ngon, cá linh còn chứa nhiều đạm và dưỡng chất, là nguồn thực phẩm tốt cho sức khỏe. Mắm cá linh cũng trở thành “linh hồn” của ẩm thực miền Tây, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa ẩm thực sông nước. Nhiều người đi công tác hay du lịch miền Tây thường mua mắm cá linh về làm quà, như một cách mang theo hương vị quê nhà.
Hiện nay, mỗi mùa nước nổi về, không chỉ chợ truyền thống mà ngay cả chợ mạng ở TP.HCM cũng rộn ràng với những lời rao bán cá linh. Người bán thường làm sạch sẵn, chỉ cần rửa lại là có thể chế biến thành nhiều món ngon. Từ cá linh, bà con miền Tây đã sáng tạo nên hàng loạt món ăn dân dã mà độc đáo, vừa gợi nhớ hương vị quê hương vừa chinh phục thực khách khắp nơi.
Đầu tiên phải kể đến canh chua cá linh với bông điên điển – món ăn biểu tượng của mùa nước nổi. Cá linh ngọt béo nấu cùng vị chua thanh của me, thêm bông điên điển vàng ươm cùng các loại rau đồng như bông súng, rau muống, rau nhút… tạo nên hương vị đặc trưng không thể lẫn với bất cứ nơi nào.
Cá linh kho tiêu cũng là món khoái khẩu. Cá được ướp với muối, đường, tiêu, hành tím rồi kho liu riu trong nồi đất cho đến khi thấm đều, xương mềm rục. Ăn cùng cơm trắng nóng hổi thì chẳng gì sánh bằng.
Ngoài ra còn có lẩu mắm cá linh, món ăn “nâng tầm” vị cá linh dân dã. Nồi lẩu mắm đậm đà hòa quyện cùng vị béo bùi của cá linh đầu mùa, ăn kèm đủ loại rau đồng khiến thực khách khó lòng quên được.
Từ một loài cá gắn với cuộc sống nghèo khó của cư dân miền sông nước, ngày nay cá linh được ví như “lộc trời”. Mỗi khi mùa nước nổi về, cá linh mang đến nguồn thu nhập đáng kể cho người dân miền Tây.
