Được xem là “đặc sản sông nước miền Tây”, nhờ thịt thơm, béo, ngọt, cá bông lau giờ đây đã trở thành nguồn sinh kế ổn định giúp nhiều nông dân vùng sông nước.
Chủ yếu sinh sống ở vùng hạ lưu các con sông lớn thuộc Tây Nam Bộ, cá bông lau - loài cá da trơn có tên như một loại hoa, từ lâu đã được xem là món quà quý của sông nước miền Tây. Trước đây, loài cá này chủ yếu được đánh bắt ngoài tự nhiên, xuất hiện nhiều vào mùa nước nổi. Cá bông lau có thịt trắng, thơm, béo nhẹ, vị ngọt thanh và rất ít xương dăm, vì thế được người dân ưa chuộng và trở thành đặc sản trứ danh của vùng sông nước Cửu Long.
Tuy nhiên, nguồn cá tự nhiên ngày càng khan hiếm do khai thác quá mức và biến đổi môi trường sống. Nắm bắt nhu cầu thị trường ngày càng cao, nhiều hộ nông dân đã mạnh dạn nghiên cứu, thử nghiệm mô hình nuôi cá bông lau trong ao, bè và vùng nước lợ ven sông. Nhờ khả năng thích nghi tốt, tăng trưởng nhanh và giá trị kinh tế cao, mô hình này nhanh chóng cho thấy hiệu quả rõ rệt, giúp không ít gia đình vươn lên làm giàu.
Nhiều hộ nuôi cho biết, chỉ cần thả giống đúng kỹ thuật, chăm sóc đều đặn, cá sinh trưởng tốt, ít bệnh, năng suất cao và giá bán ổn định quanh năm. Giá cá bông lau nuôi thường dao động từ 200.000 - 400.000 đồng/kg, tùy theo kích cỡ.
Theo các hộ nông dân, cá bông lau có tốc độ tăng trưởng khá nhanh, từ khi thả giống đến khi đạt trọng lượng 1-1,5kg thường mất khoảng 10-12 tháng. Cá phù hợp với môi trường nước có dòng chảy nhẹ, nhiệt độ dao động từ 25-30 độ C, độ pH trung tính và oxy hòa tan trên 3,5 mg/lít. Đặc biệt, cá ít bệnh, tỷ lệ sống cao khi được chăm sóc tốt.
Ở giai đoạn nhỏ, cá bông lau chủ yếu ăn động vật phù du. Khi trưởng thành, thức ăn đa dạng hơn, gồm cá con và trái cây rụng. Cá bông lau có hình dáng khá giống cá tra nhưng thân thon dài hơn, da trơn mịn, thịt trắng và ngọt. Thời điểm thu hoạch cá bông lau thường rơi vào khoảng tháng 7 đến tháng 10 âm lịch, khi cá đạt kích cỡ thương phẩm và nguồn cầu trên thị trường tăng mạnh.
Không chỉ bán tươi, nhiều hộ dân còn đầu tư kho lạnh, sấy khô và cung ứng cho nhà hàng, siêu thị. Nhờ đó, giá trị cá bông lau được nâng cao, mở rộng đầu ra và tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương.
Trước đây, gia đình anh Lê Hồng Vũ (tỉnh Vĩnh Long) nuôi tôm thẻ chân trắng nhưng thường gặp rủi ro, cho chất lượng thương phẩm không như kỳ vọng. Sau đó, khi học hỏi được mô hình nuôi cá bông lau, anh bắt đầu đầu tư, chuyển hướng và nhận tín hiệu khả quan.
Cá bông lau được nhiều người ưa chuộng vì sở hữu chất thịt ngọt, thơm, béo và giàu dinh dưỡng.
Chia sẻ với báo chí, anh Vũ cho biết: “Muốn nuôi cá bông lau thành công ao nuôi phải có nguồn nước để thay, phải thường xuyên quan sát môi trường nước. Nếu không có nước thay cá dễ bị ký sinh trùng, vi khuẩn hay còn gọi là nấm cá. Ao nuôi mật độ dày nếu người nuôi không theo dõi sát và không sử dụng vi sinh, cá sẽ bị bệnh gan thận mủ. Để phòng bệnh, cần cho cá ăn các chất tăng sức đề kháng như vitamin C, khoáng chất. Quan trọng nhất là giữ môi trường nước sạch. Mỗi lần thu hoạch phải xử lý đáy ao, diệt khuẩn cá sẽ khỏe”.
Anh Vũ tâm sự cá bông lau dễ nuôi hơn nhiều loài thủy sản khác, chỉ cần kiểm soát tốt môi trường nước và bổ sung đầy đủ chất dinh dưỡng để tăng sức đề kháng cho cá.
Mỗi năm, gia đình anh Vũ nuôi cá bông lau trên diện tích 10.000m2 mặt nước, với mật độ thả từ 8.000-9.000 con/ao. Sau khi thu hoạch, thu nhập ước tính của gia đình khoảng 1 tỷ đồng/năm.
Còn gia đình anh Lê Hữu Đức (tỉnh Vĩnh Long) có hơn 10 năm kinh nghiệm nuôi cá bông lau. Anh cho biết giống cá này có thể đạt trọng lượng 3-4 kg/con sau 16-18 tháng nếu biết cách nuôi và cung cấp không gian sinh sống phù hợp.
Trước đó, ông cũng được hỗ trợ về con giống và cách thuần dưỡng trước khi thả nuôi, anh Đức dần làm chủ kỹ thuật, tự sản xuất con giống và tổ chức nuôi thương phẩm. Mô hình mang lại kết quả khả quan với lợi nhuận ổn định, mỗi vụ đạt hơn 400 triệu đồng.
Theo các hộ nông dân nuôi cá bông lau lâu năm chia sẻ, khi canh tác cần theo dõi pH, nhiệt độ, oxy hòa tan và thay nước định kỳ. Thức ăn nên đảm bảo đủ dinh dưỡng, tránh dư thừa gây ô nhiễm đáy ao.
Thực tế cho thấy, cá bông lau rất phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng và nguồn nước ở Đồng bằng sông Cửu Long. Từ một loài cá dân dã, cá bông lau nay đã trở thành nguồn thu nhập ổn định, thậm chí là con đường làm giàu cho rất nhiều hộ nông dân. Không chỉ góp phần nâng cao đời sống kinh tế, mô hình nuôi cá bông lau còn mở ra hướng phát triển bền vững cho ngành thủy sản vùng hạ lưu sông Mê Kông.
