Dưới ánh hào quang rực rỡ là một cuộc đời riêng nhiều trắc trở. Nghệ sĩ Bảy Nam kết hôn với ông Nguyễn Phước Cương (bầu gánh Phước Cương) sau khi ông ly hôn với chị gái bà là nghệ sĩ Năm Phỉ.
Trong dòng chảy của nghệ thuật sân khấu Việt Nam, có những cái tên đã trở thành huyền thoại, thành điểm tựa vững chãi cho hậu thế. Cố NSND Bảy Nam chính là một biểu tượng như thế. Bà không chỉ là người phụ nữ quyền lực, nữ bầu gánh đầu tiên trong lịch sử cải lương mà còn được tôn vinh là "vị tổ sống" - người đã dành trọn 70 năm cuộc đời để phụng sự cho thánh đường nghệ thuật.
XEM VIDEO: Đoạn trích kiệt tác Lá Sầu Riêng 1990 với sự xuất hiện của NSND Bảy Nam, Kim Cương, Chánh Tín.
Huyền thoại từ dòng tộc nghệ sĩ và kỷ lục của "nữ bầu gánh" đầu tiên
NSND Bảy Nam tên thật là Lê Thị Nam, sinh năm 1913 tại Mỹ Tho, Tiền Giang trong một gia đình có truyền thống hiếu học và nghệ thuật rực rỡ. Cha bà là một kỹ sư, vì yêu chữ nghĩa nên đã đặt tên cho 11 người con theo câu: "Công Thành Danh Toại, Phỉ Chí Nam Nhi, Bia Truyền Tạc Để". Trong số đó, có tới 7 người đã trở thành những nghệ sĩ lừng danh, mà tiêu biểu nhất chính là nữ nghệ sĩ tài hoa Năm Phỉ và bà - Bảy Nam.
NSND Bảy Nam và con gái - NSND Kim Cương.
Dấn thân vào con đường nghệ thuật từ năm 14 tuổi, nghệ sĩ Bảy Nam đã sớm bộc lộ bản lĩnh và tài năng thiên bẩm. Năm 19 tuổi, bà đã xác lập một kỷ lục vô tiền khoáng hậu khi đứng ra thành lập gánh hát Nam Hưng, trở thành nữ bầu gánh đầu tiên trong lịch sử sân khấu cải lương Việt Nam.
Giáo sư, Nhà giáo nhân dân Hoàng Như Mai từng dành những lời trân trọng nhất để nói về bà: "Nghệ sĩ sân khấu, nếu thật sự là nghệ sĩ tài năng, là bảo vật vô giá của nhân loại, không vàng ngọc nào sánh được. Nghệ sĩ Bảy Nam là một trong số quý hiếm ấy”.
NSND Bảy Nam được ví như "bảo vật vô giá" của cải lương miền Nam.
Hoạt động suốt 70 năm, bà không chỉ dừng lại ở vai trò diễn viên mà còn là nhà quản lý, trưởng đoàn và đặc biệt là nữ tác giả kịch bản đầu tiên của Sài Gòn. Những kịch bản do bà chắp bút như Nỗi đau lòng mẹ, Người đàn bà Việt Nam, Tiêu Anh Phụng... đã đặt nền móng vững chắc cho kịch nghệ thời bấy giờ. Đặc biệt, hai vở diễn Lá sầu riêng và Bông hồng cài áo đã trở thành "gia bảo", làm rung động biết bao trái tim khán giả qua nhiều thế hệ.
Cuộc đời lắm thăng trầm và bài học về "đạo nghệ" truyền lại cho Kỳ nữ Kim Cương
Dưới ánh hào quang rực rỡ là một cuộc đời riêng nhiều trắc trở. Nghệ sĩ Bảy Nam kết hôn với ông Nguyễn Phước Cương (bầu gánh Phước Cương) sau khi ông ly hôn với chị gái bà là nghệ sĩ Năm Phỉ. Theo trang Kỳ nữ Kim Cương, chính bà Năm Phỉ đã cố công se duyên cho chồng và em gái trước khi dứt áo ra đi.
Tuy lúc đó không có danh tiếng lẫy lừng như người chị, nhưng nghệ sĩ Bảy Nam lại chinh phục lòng người bằng vẻ mặn mà và tính cách chịu thương chịu khó. Dẫu biết mình là người "thay vai" cho chị, nhưng vốn đã thầm ngưỡng mộ tài năng và cốt cách của ông bầu Cương từ lâu, bà vẫn thuận tình chấp nhận.
NSND Kim Cương là kết quả cuộc hôn nhân của nghệ sĩ Bảy Nam với ông bầu Phước Cương.
Về phía ông bầu Cương, vốn là người trượng phu khoáng đạt, không nặng lòng khi người cũ đã quyết ra đi nên mở lòng đón nhận tình cảm chân thành của nghệ sĩ Bảy Nam, viết tiếp một chương mới cho cuộc đời mình. Từ cuộc hôn nhân này, một "kỳ nữ" của sân khấu Việt Nam đã ra đời - NSND Kim Cương.
Tuy nhiên, vinh quang đi kèm với cả nước mắt. Bà từng trải qua những nỗi đau xé lòng khi con mất, chồng qua đời ngay trên đường lưu diễn giữa thời chiến tranh loạn lạc. Khi gánh hát gặp khó khăn, bà phải bán từng chiếc cân đai áo mão, bán cả tấm màn nhung thêu tên đoàn để đổi lấy gạo ăn.
NSND Bảy Nam khi tiễn NSND Kim Cương sang Pháp vào thập niên 60.
Đối với NSND Kim Cương, mẹ không chỉ là đấng sinh thành mà còn là một người thầy vĩ đại. Bài học lớn nhất mà bà để lại cho con gái không phải là kỹ thuật ca diễn, mà là quan niệm về nghề nghiệp. NSND Kim Cương luôn khắc ghi lời dạy của mẹ: "Sân khấu không phải là một nghề mà là đạo, dạy cho con người sống tốt đẹp hơn. Người nghệ sĩ phải có sự hy sinh để làm cho nghề tốt đẹp, đừng làm ô uế nghề mà mình đang theo đuổi, đang nuôi sống mình, đừng làm xấu thế hệ trẻ".
Sự nghiêm túc của bà đã trở thành khuôn mẫu cho con gái: Luôn đúng giờ, luôn tận tụy và biết tôn trọng tập thể. Trong vở kịch kinh điển Lá sầu riêng, sự phối hợp giữa hai mẹ con thực sự đã tạo nên một chuẩn mực mà cho đến nay chưa ai có thể vượt qua. NSND Kim Cương từng bộc bạch chân thành: "Tôi nói thật là không ai diễn vai bà Tư hay bằng bà Bảy Nam. Thành công của vở diễn chính là tình cảm của hai mẹ con thực sự ngoài đời được mang lên sân khấu".
Bức ảnh cũ của Thành Lộc bên "má" Bảy Nam.
NSND Bảy Nam qua đời năm 2004, thọ 91 tuổi, để lại một di sản văn hóa vô giá. Tên của bà đã được đề xuất để đặt cho các con đường tại TP.HCM, như một sự tri ân xứng đáng cho người phụ nữ đã dành cả đời để thắp sáng ngọn lửa nghệ thuật dân tộc. Di sản ấy vẫn đang được NSND Kim Cương tiếp nối qua quỹ học bổng mang tên mẹ để hỗ trợ cho con em nghệ sĩ nghèo, đúng như tinh thần "sống vì đạo" mà bà hằng theo đuổi.
